သၢဝ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ မီးတိုဝ်ႉတၢင်း လႆႈမႃးပိုတ်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းႁူဝ်ၸႂ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် တဵၵ်းတဵင် ႁေႃႈလိုပ်ႈ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်မူႇဝၢၼ်ႈ၊ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၵၼ်ႉၸၼ် ၼၢင်းယိင်းမႃး ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉတီႈ သိုဝ်ႇတႆးလွတ်ႈလႅဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ပႃႇတီႇရၶႅင်ႇ သွင်ပႃႇတီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ရၶႅင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ (RNDP)လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇရၶႅင်ႇ (RLD) ၼၼ်ႉ တေယႃႉပႅတ်ႈသေ တေႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်ႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ (Arakan National Party) ၼႆ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တင်းသွင်ပႃႇတီႇ ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼေ ၼင်ႇၼႆ။

တိုဝ်ႉတၢင်းမိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း ၸွမ်သိုၵ်းယွတ်ႈသိုၵ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ႁွတ်ႈၽႅဝ် ယူႇတီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉသေ လႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပုၼ်ႈတႃႇၶၢဝ်းၼႃႈတင်း ၼၢင်းဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ တီႈဢွင်ႈတီႈႁိူၼ်းမၼ်းၼၢင်း ယူႇယဝ်ႉ။

ပူၼ်ႉမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 25.May.2013 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉ ၶမယ 151 ၵႃႇလိ၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵျေႃႇမျူဝ်းၼႅင်ႇ ဢွၼ်တင်းႁႅင်းသိုၵ်း 40 ၵေႃႉ၊ ၵႂႃႇလၵ်ႉယိုဝ်းၵိၼ်ဝူဝ်း ပႃႈႁိ တီႈၼႃးမၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃး ဝၢၼ်ႈပႃႇၵၢင်း လႆႈႁူႉမႃးၼင်ႇၼႆ။

ၸူၼ်လိပ်း ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵုမ်းၵမ်လဵင်ႉလူဝႆႉၼႆႉ တဝ်သွၵ်ႈ တူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းႁၢႆႉ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး လၢႆလၢႆၵေႃႉသေဢမ်ႇၵႃး ၸူၼ်ဢဝ်ပႃး ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းမိူင်း တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃၼႆ လႅင်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပွင်ႇမႃး။

မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶႃႈႁဝ်းၼပ်ႉယမ်ယႂ်ႇၼိူဝ် ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ႁတ်းၸုၼ်ႉတူဝ်ၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း တင်းသဵင်ႈသေယဝ်ႉ ႁတ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူး ႁူပ်ႉဢုပ်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း တႄႉတႄႉၶႃႈဢေႃႈ။
မိူဝ်းၼႃႈမႃးၵေႃႈ ၶႅၼ်းတေႃႈ ယွၼ်းႁႂ်ႈမီး ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ထႅင်ႈသေ ႁႂ်ႈမီးပႃး ၾၢင်ႉလီဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မၢၼ်ႈလီတေႃႇတႆးၼႆႉ မၼ်းပႆႇယၢမ်ႈမီးၼႂ်းပိုၼ်းဝႆႉလႄႈ ၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈယွၼ်းသင်ႇဝႆႉဝႃႈ ပေႃးမၢၼ်ႈလၢတ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈထွမ်ႇၶိုတ်းၶိုတ်း ဢၼ်မၢၼ်ႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉယုမ်ႇ  ဢၼ်မၢၼ်ႈၸႂ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ယႃႇႁဵတ်းၸွမ်းသဵင်ႈၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ ဢၼ်တွၼ်ႈလၢတ်ႈ ဢုပ်ႇမၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈဢုပ်ႇ ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းဢဝ် ႁၢင်းႁဝ်းယဝ်ႉ ဢၼ်တႆးႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇႁဵတ်းလႆႈ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ လႆႈပဵၼ်ၽၢႆႇတႂ်ႈမၢၼ်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်မၢၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁိုင်ပူၼ်ႉမႃး ႁူၵ်းသိပ်းပီႊပၢႆသေတႃႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢဝ်လၢႆးႁၢႆႉ ယႃႉပႅတ်ႈပၵ်းပိူင်မိူင်း သေဢမ်ႇၵႃး ဢဝ်တၢႆပႃး ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵွၼ်ႇလူး။ ဢၼ်တဵင်းၸဵင်ႇ ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵျိုၵ်းသေလႄႈ ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တႃႇတေပဵၼ်မႃး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မႃးယၢပ်ႇယူႇ ဢၼ်သူၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ၸွႆႈၵေႈပၼ်ႁႃ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဝႆးဝႆးၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းတွပ်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ တႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ဢၢပ်ႈပၼ်တီႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ယဝ်ႉၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်? တီႈပွင်ႇမၼ်းႁၢႆႉလႄႈလီ မီးတီႈတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁဵတ်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တဵင်းၸဵင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ယွၵ်ႇလႅၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၼေၼႃႈပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ယုမ်ႇ ဢၢၼ်းလႅၼ်ႁႂ်ႈတႆးယုမ်ႇၶဝ် ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈမီးမႃးလွင်ႈ ယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ၵႆႉလိုမ်းပႅတ်ႈလွင်ႈၾၢင်ႉ လႄႈ မၢၼ်ႈၶဝ်ပႂ်ႉဢဝ် မိူဝ်ႈတႆးလိုမ်းတူဝ်ဢိူဝ်ႈ၊ ၶႅၼ်းတေႃႈၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဝ်းၶဝ် ဝူၼ်ႉၶိုတ်းၸွမ်း ၺႅၼ်ႇမၢၼ်ႈသေၵမ်း။

ၶၢဝ်းတၢင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ၸွမ်သိုၵ်း ယွတ်ႈသိုၵ်း လႆႈဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝႆႉ ယူႇတီႈ ဝဵင်းလူင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝဵင်းတႃးၵုင်ႈၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၶဝ်တင်းၼမ်။