တႃႇၵႅတ်ႇၶႄၽႅၼ်ႇလိၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး လႅဝ်းတေႃႇလႅဝ်း ၵွင်ႈတေႃႇၵွင်ႈ

ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၶိတ်ႇသဵၼ်ႈလႅင်ႁႄႉၵင်ႈလႅၼ်လိၼ် ႁွပ်ႈလွမ်ႉဝႆႉတီႈၵုၼ်သႅၼ်ႇၵႃႇၵူႇ (Senkaku) ဢၼ်ၶႄႇဢၢင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေၵႅတ်ႇၶႄထိုင်တီႈသုတ်း ၶႄႇသူင်ႇႁိူဝ်းတိုၵ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵျႃႇပၢၼ်ႇတေသူင်ႇႁိူဝ်းတိုၵ်းၵႂႃႇၵႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၼူဝ်ႇပူႇဢူဝ်ႇ ၵီႇသျီႇ (Nobuo Kishi) ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ၵႂႃႇဝႃႈ “ၵုၼ်သႅၼ်ႇၵႃႇၵူႇ (Senkaku) ၶႄႇႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်တဵဝ်ႉယိုဝ် (Diaoyu) ၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၵုၼ်ၶွင်ၵျႃႇပၢၼ်ႇဢမ်ႇၽိတ်းဢမ်ႇပိူင်ႈ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တေၵႅတ်ႇၶႄၵုၼ်ဢၼ်ၼႆႉႁႂ်ႈတဵမ်တီႈ လူဝ်ႇၼႄႁႂ်ႈႁၼ်လႆႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇတေႉတေႉယူႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈႁိူဝ်းဢၼ်ယူႇႁိမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၼမ်လိူဝ်သေၶႄႇ” ၼႆယဝ်ႉ။

ၽၢႆႇၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈပွင်သၢင်ႈၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမႃးယူႇတႃႇသေႇ တႃႇၵမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း F-35 လႄႈ ႁိူဝ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ႁိူဝ်းတၢင်ႇၶိူင်ႈမိၼ်မႃး ဢမ်ႇၵႃး ယင်းၵေႃႇသၢင်ႈ မႃးႁိူဝ်းတိုၵ်းလႅၼ်ႈဝႆး၊ ႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉ ဢိၵ်ႇတင်း မၢၵ်ႇၼူၾႆး ၸိူဝ်းၼႆႉပႃး ၽၢႆႇတၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈထဵင်ၶိုၼ်းဝႃႈ ဢၼ်လႆႈၵမ်ႉသၢင်ႈပၼ် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတႃႇတေၶဵင်ႇတႃႉႁပ်ႉမိုဝ်းၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ ဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းတိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီႊ 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝႆႉယူႇမိူၼ်ၵၼ် ဢၢင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၵုၼ်တဵဝ်ႉယိုဝ် (Diaoyu) သေ ၽၢႆႇတင်း ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ၵုၼ်တဵဝ်ႉယိုဝ် (Diaoyu) လႄႈ ၵုၼ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်း ၵုၼ်ဢၼ်ၼႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇတႄႉတႄႉ ႁဝ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတေၶဝ်ႈယူႇလႆႈလႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပၵ်းပိူင်ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၵုၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈ” ဝႃႈၼႆ။

တႃႇၵႅတ်ႇၶႄၽႅၼ်ႇလိၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး လႅဝ်းတေႃႇလႅဝ်း ၵွင်ႈတေႃႇၵွင်ႈ

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၼႄဝႃႈ ၶႄႇမီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼိူဝ်ၵုၼ်ဢၼ်ၼႆႉၼႆလႄႈ လႆႈသူင်ႇႁိူဝ်း ဢိၵ်ႇတင်းၵူၼ်းသေ ပႂ်ႉယၢမ်းၸွမ်းႁိမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တွၼ်ႈတႃႇလိုပ်ႈႁိူဝ်းတၢင်ႇမိူင်း ဢၼ်တေပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၵုၼ်ၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

တၢင်းၽၢႆႇၵျႃႇပၢၼ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ႁိူဝ်းပႂ်ႉယၢမ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းၼႃႈၼမ်ႉၵျႃႇပၢၼ်ႇထိုင် 12 Miles ၼၼ်ႉ ၼပ်ႉပွၵ်ႈမၼ်းမီးၵႂႃႇ 88 ပွၵ်ႈ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီႊပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ၼႂ်းလိူၼ် ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ (August 2021) ၼႆႉ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶႄႇသူင်ႇႁိူဝ်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၼမ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈထိုင် 12 Miles ၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်း 851 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးၶႄႇၶဝ် တမ်းဝၢင်းဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပၵ်းပိူင်ၶႄႇၼိူဝ်ၼႃႈတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး လႃႈၼမ်ႉလႄႈပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၶွင်ၶႄႇၵႂႃႇ ထိုင်တီႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵုၼ်သႅၼ်ႇၵႃႇၵူႇ (Senkaku) ဢမ်ႇၼၼ် ၵုၼ်တဵဝ်ႉယိုဝ် (Diaoyu) ၼႆႉ ယူႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းလူင်တူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ ႁၢင်ႇၵႆၵၼ် 1,900 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ ပဵၼ်ၵုၼ်ဢၼ်ၶႄႇလႄႈ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ဢၢင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးလၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈႁိမ်ၼႃႈလိၼ်ၵၼ် မိူဝ်ႈပီႊ 2012 ၼၼ်ႉမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႄႈ ၶိူဝ်းၶႄႇ မီးလွင်ႈၽိတ်းမေႃးထဵင်ၵၼ် တႄႇၸဵမ်ယႃႉလူႉၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ထိုင်တီႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၽၢတ်ႈလုမ်းၽွင်းတၢင်ၵျႃႇပၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်းဝဵင်းလူင်ပေႇၵျိင်း (Beijing)  ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ လၢႆပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈယွၼ်ႇယၢၼ်းပၼ်ၵၼ်ၽွင်ႈယူႇ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၵုၼ်ၼႆႉ မီးၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်ဢိတ်း ဢၼ်ၶႄႇပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးသေ မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်းမွၵ်ႈ 2,000 ၵေႃႉ လႄႈ ယူႇၸမ်ႁိမ်းၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇမွၵ်ႈ 110 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

တႃႇၵႅတ်ႇၶႄၽႅၼ်ႇလိၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး လႅဝ်းတေႃႇလႅဝ်း ၵွင်ႈတေႃႇၵွင်ႈ

လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်မႃးတီႈထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပႃးတီႈၵျႃႇပၢၼ်ႇယူႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ထႆႇဝၼ်ႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇသေ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႄႇၶဝ်သမ်ႉတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼႆလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထႆႇဝၼ်ႇတင်း ၵျႃႇပၢၼ်ႇ လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်မႃး ႁူမ်ႈၵၼ်ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႇၶႄႇၶိုၼ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၼူဝ်ႇပူႇဢူဝ်ႇ ၵီႇသျီႇ (Nobuo Kishi) လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸွမ်း ထႆႇဝၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၼိူဝ် လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼိမ်သဝ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇတေႉတေႉလႄႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်း ထႆႇဝၼ်ႇၵေႃႈ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်း ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ လွင်ႈဢၼ်တေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်မႃးတီႈထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵျႃႇပၢၼ်ႇပႃး ယွၼ်ႉၼၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇၵေႃႈ တေလႆႈၸႂ်ႉၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်ၸမ်ပဵၼ်သေ တိုၵ်းတေႃးၵႂႃႇၶိုၼ်း” ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇၵေႃႈ ယၢမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇတိုၼ်းတေလႆႈမႃးယူႇတႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈဢုပ်ႇပိူင်ႇၶႄႇၶိုၼ်းလႄႈ ယွမ်းႁပ်ႉပႃးဝႃႈ တေၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းပႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းလၢႆလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း ၶႄႇလႆႈသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်းၶဝ်ႈမႃးၸမ်ႁိမ်းၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇယူႇတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ TNN World

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း