ပီႊ 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ပီႊဢၼ်ၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းပီႊၼိုင်ႈ

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 January 2021 (လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (United Nations−UN) လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ လုၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ(ၵမ်ႇၽႃႇ)ၼႆႉ ယူႇၼႂ်းၽေးၶဵၼ်လူင်ဝႆႉ ယွၼ်ႉပီႊ 2020 ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ပီႊဢၼ်မႆႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈပီႊၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

Credit AFP
Credit AFP

ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း  ၸုမ်းၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလုမ်ႈၾႃႉ (UN’s World Meteorological Organization) လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပီႊ 2011 ထိုင် 2020 ၼႆႉ လုၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ(ၵမ်ႇၽႃႇ) ပဵၼ်ဢၼ်ဢုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းပၢၵ်ႇပီႊၼႆႉဝႃႈၼႆသေ Antonio Guterres ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ တူဝ်မီးသၢႆၸႂ်ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉဝႆႉယူႇၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

Credit AFP
Credit AFP

တူဝ်တႅၼ်းၽၢႆႇၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇလႆႈၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပီႊဢၼ်မႆႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ 3 ပီႊၼႆႉ ပဵၼ်ပီႊ  2016 , 2019 လႄႈ 2020 တၢင်းမႆႈသၢမ်ပီႊၼႆႉၵေႃႈ ပီႊၼိုင်ႈလႄႈ ပီႊၼိုင်ႈဢမ်ႇပေႃးၵႂႃႇၵၼ်ႁႅင်းဝႃႈၼႆ။

Credit AFP
Credit AFP

ႁႅင်းမႆႈတူဝ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉ ပေႃးမႃးၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်တူၺ်းၼႆၸိုင် တေမီးယူႇ မွၵ်ႈ 14.9 °C သေ သုင်လိူဝ်မိူဝ်ႈပီႊ 1850−1900 ၽွင်းမိူဝ်ႈပႆႇမီးႁူင်းၸၢၵ်ႇၼၼ်ႉ 1.2 °C ဝႃႈၼႆ။

ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပႄးရိတ်သ်ႉ (Paris Agreement) ပီႊ 2015 ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း လွင်ႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇသေ ၽူႈၼမ်းမိူင်းလူင်မႁႃႇဢမ်းၼၢတ်ႈလၢႆလၢႆမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝႃႈ ၵွၼ်ႇၼႃႇတေမီးႁူင်းၸၢၵ်ႈလူင်ၼမ်မႃး ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ တၢင်းမႆႈလုမ်ႈၾႃႉ တေဢုၼ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈ ထႅင်ႈမွၵ်ႈ 1.5 °C ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။

ယူႇတီႈၸုမ်းၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလုမ်ႈၾႃႉ (WMO) ၵေႃႈ ယင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေႃႇထိုင် ပီႊ 2024 ၼႆႉ တႃႇႁႅင်းတၢင်းမႆႈ တေလူတ်းယွမ်းလူင်းၶိုၼ်း 1.5 °C ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇယၢပ်ႇယူႇဝႃႈၼႆ။ 

ၾၢင်ႁၢင်ႈၽွၼ်းယွၼ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဢုၼ်ႇၶိုၼ်ႈၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် ၽွၼ်းယွၼ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၾႆးမႆႈပႃႇလၢမ်းလွႆႁၢဝ်ႈႁႅင်း တွၼ်ႈ Siberia ၊ ၼမ်ႉၶႅင်ၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇ Arctic ၸိူမ်ႈ ႁူမ်ႈပႃး လူမ်းလႅင်ႉလူင် Hurricane ၼႂ်း Atlantic ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

ၶေႃႈမုၼ်း − AFP

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း