လုမ်းတြႃး ICC ၵုမ်းထိင်းဝႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ၶႃႈႁႅမ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႇပဵၼ်ၵွင်

မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 8 September 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈလွင်ႈ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The New York Times ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ လုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃး ၵူႈမိူင်းမိူင်း (ICC) ၵုမ်းထိင်းတူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉ တီႈဝဵင်းတီႇႁဵၵ်ႉ မိူင်းၼႄႇထိူဝ်ႇလႅၼ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မဵဝ်းဝိၼ်းထုၼ်း လႄႈ ၸေႃႇၼႅင်ႇထုၼ်းသေ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ယွမ်းႁပ်ႉဝႆႉဝႃႈ ယၢမ်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၵူၼ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႇပဵၼ်ၵွင် မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႃႈလိၼ် ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 2017 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉၼႆႉ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA တီႉၺွပ်းလႆႈမိူၼ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 May 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢဝ်ၶလိပ်ႉဝီးတီးဢူဝ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (4) ၵေႃႉလၢတ်ႈယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၵူၼ်းၶိူဝ်း ရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇတၢႆ မွၵ်ႈ (30) ၵေႃႉ တီႈဝၢၼ်ႈတွင်ႇပၸႃး ၸႄႈဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇၼၼ်ႉ ပႃးၶဝ် (2) ၵေႃႉယူႇၼႆယဝ်ႉ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉၼၼ်ႉ ယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်းဝႆႉဝႃႈ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၶဝ် ၸီႉသင်ႇဝႃႈ ၽဵဝ်ႇပႅတ်ႈၵူၼ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇမူတ်းမူတ်း၊ ႁၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ယိုဝ်းပႅတ်ႈမူတ်းမူတ်းၼႆယူႇ၊ ယင်းလၢတ်ႈပႃး ႁူဝ်ယွႆႈ ၸၼ်ႉလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (19) ၵေႃႉ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၶႃႈႁႅမ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ႁူမ်ႈပႃးထႅင်ႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ (6) ၵေႃႉ ဢၼ်ၸီႉသင်ႇတႃႇၶႃႈႁႅမ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႇပဵၼ်ၵွင်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ် ယူႇတီႈၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉတီႈ ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ Fortify Rights ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈလုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃးၵူႈမိူင်းမိူင်း ICC ၸွပ်ႇထၢမ်ဢဝ်တၢင်းၽိတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉလႄႈ ႁႂ်ႈဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈပႃး သၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်း Fortify Rights ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း ရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 2016 ထိုင် 2017 ၼၼ်ႉသေ ယွမ်းႁပ်ႉဝႆႉၼႂ်းၶလိပ်ႉ ဝီးတီးဢူဝ်းဢၼ်သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA တီႉၺွပ်းသေၸႅတ်ႈထၢမ်တူၺ်းၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ၊ ထိုင်မႃးၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ August 2020 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ−မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသ်သေ ယွၼ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသ်လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသ် ၸင်ႇလႆႈပွင်ႇလႅင်းပၼ်တီႈ လုမ်းတြႃး ICC ၼႆယဝ်ႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉ ယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေပဵၼ် သၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်လီ ပုၼ်ႈတႃႇတေဢဝ်တၢင်းၽိတ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ တႃႇတေၶူၼ်ႉ တူၼ်ႈတေႃ လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၶၢႆႇသုၶ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လၢတ်ႈဝႃႈ− ဢမ်ႇလႆႈတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉၼႆႉ ၵုမ်းထိင်းႁႄႉၵင်ႈပၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်ဝႆႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၵူၺ်း၊ လွင်ႈဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ လူဝ်ႇႁူႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈ AA လႆႈသူင်ႇၶေႃႈမုၼ်းၵႂႃႇပၼ် တီႈၸုမ်းၵူႈမိူင်းမိူင်းၶဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ New York Times ဢမ်ႇပႆႇယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈတႄႉလႆႈ လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (2) ၵေႃႉၼႆႉ ယွမ်းႁပ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈတႄႉ ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၶႃႈႁႅမ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇသေ လုမ်းတြႃး ICC လႆႈတႅပ်းတတ်း တႃႇၸွပ်ႇထၢမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈလုမ်းတြႃးဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 October 2019 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၶေႃႈၵၢဝ်ႇႁႃၼၼ်ႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း မိူင်းဢၼ်ၶဝ်ႈၸုမ်း ICC လႄႈ လွင်ႈဢၼ် လုမ်းတြႃး ICC တေၸွပ်ႇထၢမ် မိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း