လၢႆးၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဢွၵ်းဢေႃ

ဢွၵ်းဢေႃ ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢင်ႇၵႃႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်း မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းဢႃႇယုယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢွၵ်းဢေႃၵေႃႈတေႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈလီမႃးလႄႈ တေႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈမိူၼ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပေႃးထဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ တေၵႆႉၶီႈလူင်ၶီႈလိုမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းဢႃႇယုယႂ်ႇၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ဢွၵ်းဢေႃလူႉၼႆႉ တေလုၵ်ႉမႃးတီႈ တၢင်းပဵၼ် ၶီႈလူင်ၶီႈလိုမ်း၊ မီးၸိူဝ်ႉမႅင်းတီႈဢွၵ်းဢေႃ၊ တၢင်းပဵၼ်ၼႂ်းသဵၼ်ႈလိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃ လႄႈ ဢႁႃႇရဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ လိူဝ်သေၶီႈလူင်ၶီႈလိုမ်းယဝ်ႉ ယင်းၸၢင်ႈပဵၼ်ထႅင်ႈ ဢမ်ႇတွင်းၶိုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉလႆႈ၊ ၵႂင်တၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃးလႆႈယူႇတႃႇသေႇ ဢမ်ႇဝႃႈ ဢႃႇယုဢသၢၵ်ႈႁဝ်းတေယႂ်ႇမႃးၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉသၢင်ႈလႆႈလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းယူႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တေမီးၶွပ်ႇလႅၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ဝႆး၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵေႃႉလႂ်ၼိုၵ်း လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ တေႁပ်ႉႁူႉလႆႈၶေႃႈမုၼ်းၵႃႈႁိုဝ် ၼႆသေတႃႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈႁဝ်းၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတႃႇသေႇၼႆ ၶွပ်ႇလႅၼ်ဢၼ်မၵ်းတမ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈမေႃလႅၵ်ႈလၢႆႈမၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်း ႁႂ်ႈပေႃးမီးလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ

  1. ႁဵတ်းလွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ။

ႁဵတ်းသေလွင်ႈလွင်ႈဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇ ၵွပ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းဢၼ်ၵဝ်ႇဢၼ်လဵဝ်တိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတေႁပ်ႉႁူႉလႆႈမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဵၼ်းလွင်ႈဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇမႃး ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတေလႆႈႁပ်ႉႁူႉလွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇလႄႈ ဢွၵ်းဢေႃၵေႃႈ တေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီလီမႃးယဝ်ႉ ။

  1. ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းယူႇတႃႇသေႇ။

လွင်ႈဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပၼ်ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်လႄႈ လီတေႃႇပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၶိင်းမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း မၼ်းယင်းလီတေႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းပႃးထႅင်ႈ မၼ်းၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လိူတ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈလိူတ်ႈႁဝ်း လႅၼ်ႈလႆႈလီသေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁဵၼ်းႁူႉလၢႆလၢႆလွင်ႈလႆႈဝႆးမႃးယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶေႃႈမုၼ်းၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လႆႈဢဝ်ၵူၼ်းဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းလႄႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၼၼ်ႉ မႃးတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်တူၺ်း လႆႈႁၼ် ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၼၼ်ႉ ႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇ လႆႈလီလိူဝ် ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း 2 ပုၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

  1. ၽိုၵ်းတွင်း။

ၽိုၵ်းမၢႆတွင်းဝႆႉၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းယူႇတႃႇသေႇ ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းႁဵတ်းသင်ၵႂႃႇလၢႆလၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈႁဝ်းၽိုၵ်းၵႂႃႇၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တွင်းလႆႈလီမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈမၢႆတွင်းဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉသေ ဢမ်ႇတွင်းဝႆႉၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃပေႃးၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃႁဝ်း ဢမ်ႇႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

  1. ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်ယူႇတႃႇသေႇ။

မီးလွင်ႈၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်လႄႈ ထၢမ်ၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်ၼၼ်ႉယူႇတႃႇသေႇ မၼ်းတေၸွႆႈဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇမႂ်ႇမႃး ၸွမ်းလွင်ႈထၢင်ႇပိူင်ႈၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉပႃး။

  1. ဝူၼ်ႉႁၼ်ပဵၼ်လွင်ႈလီ။

လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁၢႆႉဢွၵ်းဢေႃႁဝ်း ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈၶမ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းဝူၼ်ႉႁၼ်ပဵၼ်လွင်ႈႁၢႆႉယူႇတႃႇသေႇ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းမီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်သုၵ်ႉယုင်ႈမႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈႁဝ်းဝူၼ်ႉႁၼ်လွင်ႈလီယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ တေၸွႆႈႁႂ်ႈလီတေႃႇသႄးလ် (Cell) ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းလႄႈ လူတ်းယွမ်းလွင်ႈၶမ်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။

  1. ၵိၼ်ဢႁႃႇရဢၼ်လီတေႃႇဢွၵ်းဢေႃ။

လွင်ႈၵိၼ်ဢႁႃႇရၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းဢွၵ်းဢေႃတႄႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢွၵ်းဢေႃ တေလႆႈၸႂ်ႉ သၢၼ်ဢႁႃႇရထိုင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်း (20%) တွၼ်ႈတႃႇလဵင်ႉပၼ်ဢွၵ်းဢေႃ။ တႄႇၸဵမ် တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီး Vitamin B6, B12 လႄႈ ၾူဝ်းလဵတ်ႇ (Folate)  မိူၼ်ၼင်ႇ ပႃ၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈ၊ မၢၵ်ႇထေႃးပၢတ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉ၊ တၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ၊ ၽူၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်၊ မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လီတေႃႇဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ငိူင်ႉဝႄႈတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉဢွၵ်းဢေႃ မိူၼ်ၼင်ႇ လႅၼ်းယႃႈ၊ Alcohol လႄႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈၸပ်းယိၼ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။

  1. လူပပ်ႉလိၵ်ႈ။

လွင်ႈလူပပ်ႉလိၵ်ႈၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီတေႃႇဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတႄႉတႄႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢႆတွင်းလႆႈလီလႄႈ ၸွႆႈသၢင်ႈပၼ်ႁႂ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းႁၼ်ႁၢင်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇမႃးႁင်းၵူၺ်း လူၺ်ႈတီႈဢမ်ႇမီးႁၢင်ႈသင် တီႈဢေႇသုတ်း လူၸိူင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၸွႆႈလႆႈယူႇ။

  1. ၽိုၵ်းၸႂ်ႉၽႅၼ်ႇတီႈ။

ၽိုၵ်းၸႂ်ႉၽႅၼ်ႇတီႈယူႇတႃႇသေႇ သမ်ႉဝႃႈ ၸႂ်ႉၽႅၼ်ႇတီႈပဵၼ်လွင်ႈယၢပ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၶႆႈလႆႈ ဝူၼ်ႉၵႂင်ၼႆသေတႃႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉဢွၵ်းဢေႃလႄႈ တေၸွႆႈဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းလီမႃးသေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈမေႃၸႂ်ႉၽႅၼ်ႇတီႈ တွင်းတၢင်းပႃးယဝ်ႉ။

  1. ၶတ်းၸႂ်ယႃႇၸႂ်ႉၶိူင်ၼပ်ႉသွၼ်ႇ။

ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈလႄႈ ၶၢၼ်ႉၼပ်ႉၶၢၼ်ႉသွၼ်ႇသေ တေၸႂ်ႉၶိူင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇဢဝ်လၢႆလၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈႁဝ်းၸႂ်ႉၶိူင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇတိၵ်းတိၵ်း မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃဢမ်ႇၶႂ်ႈဝူၼ်ႉမႃး။ ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉ ၵၢၼ်ၼပ်ႉၵၢၼ်သွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဢွၵ်းဢေႃဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈႁဝ်းတေလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ တူဝ်ၼပ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် ငၢႆႈႁိုဝ်ယၢပ်ႇႁိုဝ် မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းႁႂ်ႈလီမႃးယဝ်ႉ။

  1. ၼွၼ်းပၼ်ဢိမ်ႇဢိမ်ႇ။

သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈၼွၼ်းပၼ်ဢိမ်ႇဢိမ်ႇၼႆ တေၸွႆႈဢွၵ်းဢေႃႁႂ်ႈတွင်းလႆႈလီ လႄႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းၼွၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတေထတ်းထွင် ၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ဢၼ်ႁဵတ်းၼႂ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ တေၸွႆႈမၢႆတွင်းလီမႃး ဢွၵ်းဢေႃၵေႃႈ တေဢမ်ႇလူႉလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼွၼ်း ဢၼ်လီလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 22:00 မူင်း ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃႁဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ လွင်ႈၵႆႉယုမ်ႉၵႆႉၶူဝ်ပၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ႁဝ်းသိူဝ်းသေဢမ်ႇၵႃး ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၵေႃႈတေၸိုၼ်ႈပၢင်ႇပႃးယဝ်ႉ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ – ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ

ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ

http://goodbraingoodlife.blogspot.com/2018/09/blog-post_28.html?m=1

http://www.chaiwbi.com/2563student/m5/webpro/5108c/107.html

 

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း