ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ မိူင်းၶႄႇပဵၼ်ၸိုင်ႈလဵဝ် ထႆႇဝၼ်ႇတေဢမ်ႇၵူမ်ႈႁူဝ်ၸူး ယွၼ်ႉႁႅင်းမိပ်ႇငႅၼ်း

ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶႄႇ မီးလွင်ႈႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ် ယိုတ်းမၼ်ႈ ၼႂ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းထႆႇဝၼ်ႇသေတႃႉ ၽၢႆႇတၢင်း ထႆႇဝၼ်ႇတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇထႆႇဝၼ်ႇ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼႆ တေၸၢင်ႈမီးၽေးၶဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ၼႆယူႇ။

ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ထႆႇဝၼ်ႇလႄႈၶႄႇၼၼ်ႉ လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းသွင်မိူင်း ယူပ်ႈလူင်းႁႅင်းတေႉတေႉ ဢိင်လူၺ်ႈ ၶႄႇသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉ ထႆႇဝၼ်ႇ 4 ဝၼ်းထပ်းၵၼ် ႁူမ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်တင်းမူတ်းမီး 148 လမ်း။

မိူဝ်ႈဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉၵူၺ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈထႆႇဝၼ်ႇသေလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တင်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈႁၼ်လီၸွမ်းၵၼ်ဝႃႈ တေယိုတ်းမၼ်ႈၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်းထႆႇဝၼ်ႇ ၼႆႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၽွင်း ထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ၶႄႇ ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters သပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ “ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းထႆႇဝၼ်ႇ” ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၼႆႉ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေႁပ်ႉႁွင်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႄႈ တေဢမ်ႇႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽၢႆႇတၢင်းၽွင်းတၢင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၶဝ်ႈႁႃတၢင်းၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၵႂႃႇ တႅၼ်းတၢင်ထႆႇဝၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ  03 October 2021 (လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 13 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼႆႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးတုၵ်းယွၼ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶႄႇ ဢၼ်လႆႈတူင်ႉၼိုင်ၸမ် ၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇ ၼၼ်ႉသေ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်သေႃႇသူၼ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်သဝ်းသၼ်ႇၶွၼ်းသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈထၢင်ႇၽိတ်းၵၼ်မႃး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ယူပ်ႈယွမ်းဢေႇမၢင်လူင်းၼႆယဝ်ႉ။

ႁႂႃႇ ၶျၢၼ်းၺိင်ႇ (Hua Chunying) ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ မိူင်းၶႄႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶိုၼ်းဝႃႈ “ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၶၢႆၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇပၼ်ထႆႇဝၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး သူင်ႇႁိူဝ်းလမ်ၼမ်ႉလၢႆလမ်း မႃးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵႅပ်ႈ ၵုၼ်ထႆႇဝၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်သေႃႇသူၼ်းယႃလူႉ လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၼႂ်းၵႄၵၢင် ၶႄႇလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမိူၼ်ၵၼ်” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “သင်ၸမ်ပဵၼ် ၶႄႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၸွမ်းၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ လႄႈ ယႃႉလူႉၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈထႆႇဝၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ  လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ထုၵ်ႇလီၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် လႄႈ ၽိူမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄလႅၼ်လိၼ်ထႆႇဝၼ်ႇလႆႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ၵေႃႈ လႆႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ ပိုတ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႇၵျိၼ်းၽိင်ႇ ပွၵ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း လွင်ႈဢၼ်လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်မိူဝ်ႈ 09 September 2021 ပူၼ်ႉမႃးသေ ဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တင်းသွင်မိူင်း လႆႈၸႂ်ႁၼ်လီၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ လွင်ႈဢၼ်သွင်မိူင်း ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး လွင်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ် ယွၼ်ႉမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။

ၽၢႆႇတၢင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈထႆႇဝၼ်ႇ သၢႆ ဢိၼ်းဝၼ် (Tsai Ing-wen) ၵေႃႈ လႆႈလၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ “သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵႅတ်ႇၶႄထႆႇဝၼ်ႇဢမ်ႇလႆႈၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ တေပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ထႆႇဝၼ်ႇ ႁူမ်ႈပႃး လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇတႃႇသေႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီႊပၢႆ ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ” ၼႆယဝ်ႉ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ထႆႇဝၼ်ႇ ယူႇတီႈၼႂ်းၵုၼ်ၼႆႉမႃးၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ မီးၵျႃႇပၢၼ်ႇ ယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝႆႉၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ၼႆႉထုၵ်ႇယႃႉလူႉပေႃးၼႆ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉထိုင် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ Pacific ပွတ်းတူၵ်းတင်းမူတ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼိမ်သဝ်း” ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ“ ထႆႇဝၼ်ႇ တေဢမ်ႇမီးဝၼ်းၵူမ်ႈႁူဝ်ၼွမ်းၸူးတေႃႇ လွင်ႈမိပ်ႇငႅၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ တေဢမ်ႇပဵၼ်ၽၢႆႇၶဝ်ႈႁႃၽေးဢွၼ်တၢင်း သမ်ႉဝႃႈ တေလႆႈႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ် တီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈယဝ်ႉ  ထႆႇဝၼ်ႇတေယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းၶႄႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၼႆၸိုင် တေႁဵတ်း ၵူႈလၢႆးတၢင်း  တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း” ဝႃႈၼႆ။

ၽၢႆႇၸွမ်ၽွင်းလူင် ထႆႇဝၼ်ႇ လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ “တင်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ႁၼ်ယူႇဝႃႈ ပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼိမ်သဝ်း လႄႈ ႁႅင်းမိပ်ႇငႅၼ်း မႃးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယဝ်ႉ  လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ထႆႇဝၼ်ႇၵေႃႈ ၸမ်ပဵၼ်တေလႆႈသၢင်ႈလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ပၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ႁူမ်ႈႁႅင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် မိူင်းဢၼ်ၶႂ်ႈၶွၼ်ႈဢဝ်ထႆႇဝၼ်ႇ တေဢမ်ႇႁတ်းၸႂ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ မိူဝ်ႈဢၼ်ႁဝ်းၸွႆႈလိူဝ်တူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ပိူၼ်ႈၸင်ႇၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်း” ၼႆယဝ်ႉ။

လွင်ႈဢၼ်ၶႄႇလႆႈသူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးမိူဝ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ ၼေႇထိူဝ်ႇလႅၼ်ႇ၊ ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ၊ ၼိဝ်းသီႇလႅၼ်ႇ  လႆႈၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းႁူမ်ႈၵၼ် တီႈပၢင်ႇလၢႆႇၾီႇလိပ်ႇပိၼ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ် ဢၼ်လႆႈမီး လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ် ၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇၵႅပ်ႈထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ သၢႆ ဢိၼ်းဝၼ် (Tsai Ing-wen) ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈထႆႇဝၼ်ႇမႃးၼႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မိူင်းၶႄႇလႄႈ ထႆႇဝၼ်ႇ ဢမ်ႇပႆႇမီး လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်သင်ၵၼ်သေဢိတ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ထႆႇဝၼ်ႇလႄႈ ၶႄႇ တေလႆႈၵႄႈၶႆ လွင်ႈဢၼ် တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႆႈယူႇ လွင်ႈၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈႁိမ်းႁွမ်းထႆႇဝၼ်ႇ တေမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉတေႉတေႉ။ ၵျႃႇပၢၼ်ႇၵေႃႈ တေႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁပ်ႉမိုဝ်းၸွမ်း လွင်ႈဢၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃးလႄႈ တူၺ်းၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၼၼ်ႉယူႇတႃႇသေႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႃႈ ၶႄႇတေဢမ်ႇပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းတေႃႇထႆႇဝၼ်ႇ ၵူၺ်းၵႃႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵၢင်ႁၢဝ်ထႆႇဝၼ်ႇ ႁိူဝ်ႉမွႆႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈဢၼ်ၵုမ်ႇလႆႈၾၢင်ႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း တေလႆႈၶၢမ်ႇတိုၵ်းမိူဝ်ႈလႂ် ၵွပ်ႈႁိူဝ်းမိၼ်ၶႄႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃး ပဵၼ်ပွၵ်ႈပဵၼ်ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈ မီးလွင်ႈတႅပ်းတတ်းၽိတ်းပိူင်ႈလႄႈ ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ၽေးဢၼ်ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်ၼၼ်ႉလႆႈ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ႁၼ်ဝႃႈ ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ ဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၼႃႈၾႃႉထႆႇဝၼ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ ၶႂ်ႈၼႄၽၢင်ႁၢင်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း လႆႈႁၼ် ၼႂ်းဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ လႄႈ ဢွၼ်တၢင်းတေႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ၼႂ်းပီႊၼႃႈၼႆႉ ၼႆယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႄဢဵၼ်ႁႅင်း ၼႃႈတေၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဢေႃးသတြေးလီးယႃး၊ ဢိင်းၵိတ်ႉ လႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တီႈၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇပွတ်းၸၢၼ်း ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။

သမ်ႉဝႃႈ ၶႄႇတေထႅင်ႈႁႅင်းမိပ်ႇငႅၼ်းတေႃႇထႆႇဝၼ်ႇသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႄႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႅၼ် တႃႇတေတိုၵ်းၵၼ်တင်းထႆႇဝၼ်ႇ သင်သေမဵဝ်းၼႆယဝ်ႉ။

 

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ − TNN World

 

 

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း