ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ၵိုတ်းယင်ႉ လိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၽႂ်ၵေႃႉတေပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ

ဝၼ်းထီႉ 26 September 2021 ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ တေမီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉသေ တေလိူၵ်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႉမႂ်ႇမႃးတႅၼ်းတီႈ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ဢၼ်လႆႈ ၵိုတ်းယင်ႉၼႃႈၵၢၼ်တၼ်းႁဵင်းၵႂႃႇ ဝၢႆးသေႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 16 ပီႊ ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ပဵၼ်ၽူႈယိင်းဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် လၢတ်ႈၵၼ်ဝႃႈ ၽူႈယိင်းၵႅၼ်ႇၶႅင်မိူၼ်လဵၵ်း ၼႂ်း 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊၼႆႉ ၼႆသေ ပဵၼ်တင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ လႄႈ ယူးရူပ်ႇသေ ဢွၼ်ဢဝ်လတ်းၶၢမ်ႈလွင်ႈတုၵ်ႉလွင်ႈယၢၵ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်းပၼ်ႁႃ လၢႆလၢႆလွင်ႈ မႃးလႆႈၼႆယဝ်ႉ။

ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) လႆႈၶဝ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ ၼႂ်းပီႊ 2005 သေ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးပဵၼ်မႃး ၽူႈသၢင်ႈလွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်သဝ်းၼႂ်းယူးရူပ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေဢႃႇယုထူၼ်ႈထိုင် 67 ပီႊၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈၼႃႈၵၢၼ် တၼ်းႁဵင်းတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ သင်ဝႃႈ ၽွၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉဢွၵ်ႇမႃး မၼ်းၵေႃႈတေၸႅင်ႈလႅင်း မႃးယူႇၼႆယဝ်ႉ။

လိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ The Guardian ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ဢွၼ်ဢဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ လတ်းၶၢမ်ႈလွင်ႈတုၵ်ႉလွင်ႈယၢၵ်ႈမိူဝ်ႈထူပ်းပၼ်ႁႃမႃး ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ်လွင်ႈႁၵ်ႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်တင်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ယိုင်ႈယႂ်ႇလႄႈ မီးဢူမုၼ်ၽုင်း ဢၼ်ယိုင်ႈယႂ်ႇ လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းယူးရူပ်ႇ တီႈၼႂ်း 21 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊၼႆႉသေ ပဵၼ်ၽူႈသၢင်ႈၸၼ်ႉလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၼပ်ႉယမ်ပၵ်းပိူင် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈႁၼ်လီလႆႈၸႂ်ၵၼ်မႃး။ မိူဝ်ႈပီႊ 2018 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ “တေဢမ်ႇလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈမိူဝ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းသုတ်းသဵင်ႈ” ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွၼ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢမ်ႇလႆႈမိူၼ်ၼင်ႇယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉလႄႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

ၶၢဝ်းတၢင်း 16 ပီႊ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ 5 ၵေႃႉ၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇ 4 ၵေႃႉ၊ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢီႇတလီႇ 7 ၵေႃႉ လႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 4 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ် ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈ တီႈၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ဝႃႈ “ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးၸႂ်ၼိမ်လႄႈ ၸႂ်ၵတ်းယဵၼ်” ၼႆယူႇ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းလႆႈလီ ၸဵမ်ၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 15 ပီႊ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်းၵျႃႇမၼီႇၵေႃႈၶႅမ်ႉမႃးတေႉတေႉလႄႈ မိူဝ်ႈမီးပၼ်ႁႃ တင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈႁၢင်ႈႁၢႆႉသင်ၸွမ်းမႃး” ဝႃႈၼႆ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းသေႉၼႄးယူႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၼ်ႁႃ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႄႈ လွင်ႈဢၼ်မီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းၶႄႇ ၼမ်ၼႃႇၼႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေ မီးၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းမႃး ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လီလိူဝ်သေ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) တေၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ ၸွမ်းသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၵူၼ်းတင်းၼမ်တူၺ်းႁၼ် ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ပဵၼ်လွင်ႈလီတေႉတေႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်မီးလွင်ႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်း လွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်သဝ်း လိူဝ်သေၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်တူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ တီႈၼႂ်းယူးရူပ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ၵျႃႇမၼီႇ တေထူပ်းလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၸွမ်းၼွၵ်ႈမိူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ၶဝ်ႈမႃးႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ယွၼ်ႉၼၼ် ၸွင်ႇတေမီးၽႂ်မႃးတႅၼ်းတီႈ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးလွင်ႈၸၼ်ၸႂ်လႄႈ ၵူၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ၼႆႉလႆႈ မိူင်းဢူၺ်းလီလႄႈ တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ တေမီးလွင်ႈဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်ၸႂ်ယူႇ ၽွင်းယၢမ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵျႃႇမၼီႇၶဝ် ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၼႆႉယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ၼႆႉပဵၼ် လွင်ႈဢၼ်တင်ႈၸႂ် ထိင်းသိမ်းၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်တီႈၼႂ်းယူးရူပ်ႇလႄႈ ၶတ်းၸႂ်ႁူၺ်းၶဝ်ႈႁႃၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼႂ်းယူးရူပ်ႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၾရင်ႇသဵတ်ႇ Emmanuel Macro တေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈဢၼ် ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးလႄႈ တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈယူးရူပ်ႇ ၵႂႃႇတတၢင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႉမႂ်ႇ တေလႆႈထိင်းသိမ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၶႄႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) မီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းသွင်မိူင်း ဝႆႉလႄႈ ႁူမ်ႈပႃး မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၸုမ်းႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇ (European Union) ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇၼႂ်းႁူမ်ႈတုမ်ယူးရူပ်ႇယူႇ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈလၢတ်ႈတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ CNN ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ တေၸၢင်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇလႄႈ ပေႃႇလသီႇ ဢၼ်မီးယိူင်းဢၢၼ်းလမ်ႇ လွင်ႈယူႇ၊ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵျႃႇမၼီႇတေလႆႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းၵျႃႇမၼီႇပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဝၢႆးသေ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) ၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆႉ မီးသွင်ပႃႇတီႇ ပႃႇတီႇၽၢႆႇၶႂႃ CDU ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇ ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) လႄႈ ပႃႇတီႇၽၢႆႇသၢႆႉ SPD တင်းသွင်ပႃႇတီႇ တင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ႁိုင်ၼၢၼ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇပီႊယဝ်ႉသေ ၸင်ႇမီးမႃးထႅင်ႈ ပႃႇတီႇ Green ဢၼ်တေၸၢင်ႈမီးႁႅင်းၶဵင်ႇတႃႉ သွင်ပႃႇတီႈၼႆႉလႆႈၼႆယဝ်ႉ။

ပႃႇတီႇ CDU လိူၵ်ႈဢဝ် Armin Laschet ဢၼ်မီး ဢႃႇယု 60 ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း ဢႅင်ႇၵေႇလ မႄႇလ်ၵႄႇလ် (Angela Merkel) မႃးၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ ယၢမ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်ပၼ်မၼ်း ၼႂ်းပီႊ 2012 သေ ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းပႃႇတီႇၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ Laschet ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ပေႉၸႂ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျႃႇမၼီႇလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ပႃႇတီႇ SPD လိူၵ်ႈဢဝ် Olaf Scholz ပဵၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈထိုင်ၼမ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးလႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်မိူင်းမႃးၶၢဝ်းႁိုင်သေ ယၢမ်ႈပဵၼ် ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၽၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်း လႄႈ ယၢမ်ႈလႆႈပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် Angela Merkel မႃးယူႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

Annalena Baerbook ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ပႃႇတီႇ Green ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးသဵင်ၵၢင်ၸႂ်လၢတ်ႈ ထိုင်ၼမ်ယူႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢႆၵေႃႉလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းတေၸၢင်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လုၵ်ႉမႃးၼႂ်းပႃႇတီႇ Green ၼႆႉတေႉယူႇႁိုဝ် ၼႆယူႇ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျႃႇမၼီႇၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇပႆႇတႅပ်းတတ်းလႆႈဝႃႈ တေလိူၵ်ႈၽႂ် ၼႆသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတႅတ်ႈတေႃးလႆႈလႄႈ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း လိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ်လၢႆဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လၢႆဝူင်ႈ တေႃႇပေႃးႁူႉလႆႈဝႃႈ ၽႂ်တေပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႉမႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵျႃႇမၼီႇ ၼႆယဝ်ႉ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ TNN World

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း