ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ဢမ်ႇမီးၼႂ်းသၢႆမၢႆ ယႃႈယႃၶႄႇယဝ်ႉ

လိၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သတ်း မဵဝ်းလဵင်ႉၼူမ်းလုၵ်ႈသေ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်၊ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉတႄႉ မိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ ယႃႈယႃၶႄႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Global Times ဢွၵ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 June 2020 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) မိူင်းၶႄႇ တေဢမ်ႇဢဝ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈ မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းယႃႈယႃၶႄႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလူဝ်ႇဢဝ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈၶၢႆလႄႈ လိၼ်ႈၼႆႉထုၵ်ႇၵူၼ်းတီႉၺွပ်း ဢဝ်ၶၢႆဢဝ်တၢႆလႄႈ ယႃႉလူႉလႅဝ် တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၶဝ်သေ တူဝ်ၼပ်ႉလိၼ်ႈၵေႃႈ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇၼမ်တႄႉတႄႉသေဢမ်ႇၵႃး ႁႃယၢပ်ႇမႃး ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းမႄးၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇဝၢႆးႁၢႆၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 June 2020 ၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇ မၵ်းမၼ်ႈ လိၼ်ႈပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီ လုမ်းလႃးၵုမ်းထိင်းဝႆႉလႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈသမ်ႉ ၶိုၼ်းထွၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ ယႃႈယႃၶႄႇၵႂႃႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း (TRAFFIC) ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ လိၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉလႆႈသေ ပဵၼ်တူဝ်သတ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၽိတ်းပၵ်းပိူင်  ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇ။

မိူဝ်ႈၼႂ်း လိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် February 2020 ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉလုၵ်ႉတီႈ လိၼ်ႈသေၸပ်းမႃးၵေႃႈဝႃႈလႆႈယူႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၼႄလႆႈသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ် တီႈၵႂႃႇတီႈမႃး ၶွင်ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus လႆႈၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း Coronavirus ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵၢတ်ႇၶၢႆ တူဝ်သတ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ ၽႄႈလၢမ်းမႃးၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉလႄႈ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင် ထိင်းသိမ်းလွင်ႈသၽႃႇဝ တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း တိုၵ်းသူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉဝႃႈ ထုၵ်ႇလီပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇ ဢၼ်ႁႃယၢပ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆလႆႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်း လိၼ်ႈၼႆႉယူႇဝႃႈၼႆ။

သုၼ်းၶျၢၼ်းႁူၺ်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႈ ၼႂ်းၸုမ်းထိင်းသိမ်းႁႄႉၵင်ႈတူဝ်သတ်းလုမ်ႈၾႃႉ (World Animal Protection) လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Global Times ဝႃႈ− လွင်ႈဢၼ်ထွၼ်သၢႆမၢႆ ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ဢွၵ်ႇၼႂ်းယႃႈယႃၶႄႇၼၼ်ႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေႁႄႉၵင်ႈလႆႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ တူဝ်လိၼ်ႈ လႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ၽွင်ႈယူႇသေ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢီးသူၼ်း တႃႇႁႂ်ႈႁႄႉၵင်ႈပၼ် လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၸိူဝ်းၶဝ်ပႃးထႅင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 1990 ၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းၶႄႇ ၼႂ်း 11 ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ မီးလိၼ်ႈယူႇသဝ်း မဵဝ်းပွင်း 60,000 (ႁူၵ်းမိုၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃးပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လိၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 10 (10%) ၵူၺ်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ထုၵ်ႇၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ် ဢဝ်ၵဵတ်းၵႂႃႇၶၢႆ ႁဵတ်းယႃႈယႃဝႃႈၼႆ။

လိၼ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းယႃႈယႃၶႄႇၶဝ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵဵတ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်း လႆလႆႈလီသေ သင်ဝႃႈၵႆႉၵိၼ်ပၼ် ၵဵတ်းလိၼ်ႈၼၼ်ႉပေႃးၼႆၸိုင် တၢင်းပဵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်း ဢဵၼ်လိူတ်ႈၼၼ်ႉ  ႁၢႆလႆႈ လႄႈ ယႃပၼ်လႆႈ တၢင်းပဵၼ်ၵႂ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။

ဝင်ၶျဵင်တိူဝ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ၽၢႆႇယႃႈယႃၶႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ− ၼႂ်းၵၢၼ်ယူတ်းယႃ ယႃႈယႃၶႄႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵဵတ်းလိၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း မႅင်းၸလၢင်း လႄႈ မႅင်းၶူၺ်ႇမေႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၼ်းတၢင်ၵေႃႈ လႆႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။

မိူင်းၶႄႇ တႄႇဢွၵ်ႇမၢႆမီႈႁႄႉႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵႃႉၶၢႆ တူဝ်လိၼ်ႈ လႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 2007 ၼၼ်ႉမႃး ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ်တႄႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းသေ ပိၵ်ႉဢိုတ်းတႄႉတႄႉၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းပီႊ 2018 ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီး လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ် ဢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈယူႇသေ တူဝ်လိၼ်ႈ လႄႈ ၵဵတ်းလိၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တမ်းဝၢင်းသိုဝ်ႉၶၢႆၼႂ်းၵၢတ်ႇတူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇ တီႈမိူင်းၶႄႇယူႇ ၵူႈလၢႆးတၢင်း။

ၼႂ်းသၢႆမၢႆယႃႈယႃၶႄႇ ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်သတ်းပႃႇထိူၼ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃၼၼ်ႉ ပႃးငႃးၸၢင်ႉ၊ လုပ်ႇသိူဝ် ႁူမ်ႈတင်း တူဝ်သတ်း ဢၼ်မီးၵွင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်။

တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈပီႊ 1993 ၼၼ်ႉမႃး မိူင်းၶႄႇႁၢမ်ႈဢဝ် ငႃးၸၢင်ႉ လႄႈ လုပ်ႇသိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃၶႄႇ သေ ထွၼ်သၢႆမၢႆဢွၵ်ႇၼႂ်းယႃႈယႃၶႄႇယဝ်ႉ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းထွၼ်ၵဵတ်းလိၼ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ ယႃႈယႃၶႄႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း