ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလပ်ႉၸီႉသင်ႇ ႁႄႉႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း သင်ဝႃႈဢမ်ႇလႆႈၶႂၢင်ႉတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဢၢင်ႈဢိင်လႅင်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 5 July 2021 (လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ 11 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) ၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပၼ်ၶၢဝ်ႇတီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ − မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ် June 2021 ၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလပ်ႉၸီႉသင်ႇဝႆႉဝႃႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸၼ်ႉသုင် ၶွမ်ႇပၼီႇ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ Telecom ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ဝႃႈတေဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းပေႃးၼႆၸိုင် တေလႆႈတၢင်ႇလိၵ်ႈ ယွၼ်းၶႂၢင်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉၶႅၼ်ႈၵၼ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈဝူင်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းဢွၵ်ႇလိၵ်ႈလပ်ႉထႅင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ သူင်ႇပၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼႂ်းမိူင်း၊ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တိတ်းတင်ႈၽူႈၸွပ်ႇသၢႆၼႅင်ႈ လၢႆးထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇ (intercept technology) ဝၼ်းထီႉ 5 July 2021 ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလႆႈႁူႉ လွင်ႈသိုပ်ႇၾူၼ်းၸူးၵၼ်၊ သူင်ႇလိၵ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၶဝ်ႈတူၺ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် ၸႃႉၵႂႃႇလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉသၢႆၼႅင်ႈ ၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းၶဝ် ပေႃးတေၶဝ်ႈႁပ်ႉႁူႉႁၼ်ၸွမ်းၵူႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸင်ႇၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတင်ႈၽူႈၸွပ်ႇသၢႆၼႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သၢၼ်ၶတ်း ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း ၵူႈလွၵ်းလၢႆး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉသေ ယိုင်ႈၶႅၼ်းၽႄႈလၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵႂႃႇထိုင် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇပၼ်ႁႅင်းဢီး မိပ်ႇငႅၼ်း ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼႂ်းမိူင်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း Spyware technology ထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters လႆႈတွင်ႈထၢမ်ၵႂႃႇတီႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇသေတႃႉ ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇသင် ဝႃႈၼႆ။

ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇတွၼ်ႉပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၶိူင်ႈဢီႇလႅၵ်ႉထရေႃးၼိၵ်ႇ(Electronic) မႃးသေပွၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃး မၢႆမီႈပိူင်လိူင်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆၼႅင်ႈ Cyber security ၊ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်လိူင်း သင်ဝႃႈ ၽၢႆႇၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းၶဝ် လူဝ်ႇၶေႃႈမုၼ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ တေလႆႈပၼ်တၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းယဝ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းမူတ်း တေထုၵ်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေလႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ႁၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေ ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈ လၢႆးၽူႈၸွပ်ႇ intercept technology ၼၼ်ႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ႁႅင်းဢီးမိပ်ႇငႅၼ်း ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶေႃႈမုၼ်း လၢႆးၽူႈၸွပ်ႇ intercept technology ၼႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းပၢႆလွၵ်ႇငိူတ်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉ ဢမ်ႇပၼ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇလွင်ႈ ထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇၼႆႉလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်ၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ Telenor ၊ Ooredoo ၊ MPT လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ Mytel ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ဢမ်ႇႁတ်းပၼ်ၶေႃႈထတ်းသၢင်သင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် May 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉၵေႃႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ယၢမ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေလၵ်ႉၶဝ်သွၵ်ႈႁႃၶေႃႈမုၼ်းလႆႈ ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၸီႉသင်ႇဝႆႉ ႁႂ်ႈတိတ်းတင်ႈ intercept spyware ဝႆႉယဝ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။

တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိတ်းတင်ႈၽူႈၸွပ်ႇသၢႆၼႅင်ႈၼႆႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ တီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Reuters ဢမ်ႇပႆႇယိုၼ်ယၼ်လႆႈ။

ၽွင်းယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလိူၼ် February 2021 ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိၵ်ႉဢိုတ်းလႅင်းဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ်ႉ၊ ပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ပႃးၸဵမ် Social Media မိူၼ်ၼင်ႇ Facebook, Instagram သေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇပႆႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ ဝႅပ်ႉသၢႆႉထ် လႄႈ Facebook ႁူမ်ႈတင်း မၢႆၾူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ တီႈၶွမ်ႇပၼီႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း ၸွမ်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇလႅင်ႇၶၢဝ်ႇ (4) ၵေႃႉ လၢတ်ႈတီႈ Reuters ၼၼ်ႉတႄႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Telenor လႄႈ Ooredoo ဢမ်ႇပႆႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈသင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈဝႃႈၼႆ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

https://www.reuters.com/world/asia-pacific/exclusive-after-pressuring-telecom-firms-myanmars-junta-bans-executives-leaving-2021-07-05/

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း