ၶႄႇႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇမႅင်းဝႆႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး−ၶႄႇ

တႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႆသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶႄႇ ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇမႅင်းဝႆႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး−ၶႄႇ ၸႄႈတွၼ်ႈယုၼ်ႇၼၢၼ်ႇ မိူင်းၶႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ မိူဝ်ႈဝႃးဝၼ်းထီႉ 13 Septmeber 2021 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၶႄႇႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇမႅင်းဝႆႉ ၸွမ်းလႅၼ် ၶႅၼ်ႈၵၼ်တင်းမိူင်းတႆးသေ ၽွင်းၶႄႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ်ၸွမ်း လႅၼ်လိၼ်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ တေၶိုၼ်းၵူတ်ႇထတ်းၽဵဝ်ႈသိမ်း မၢၵ်ႇမႅင်းဢၼ်ၽင်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၽဵဝ်ႈသိမ်းမၢၵ်ႇမႅင်းၼၼ်ႉ ၶႄႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႄႇဝၼ်းထီႉ 1 September 2021 ထိုင် ဝၼ်းထီႉ 31 October 2021 တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း (2) လိူၼ် ဝႃႈၼႆ။

ၶႄႇတႄႇၵူတ်ႇထတ်းမၢၵ်ႇမႅင်း တီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ၵွင်း ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႇတူႇဝိၼ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်ႇသၢၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈယုၼ်ႇၼၢၼ်ႇမိူင်းၶႄႇ တေပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႅၼ်လိၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ လႄႈ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆဝဵင်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၼႂ်းၼႃႈတီႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႇပိူင်ႇၵူဝ်းၵၢင်ႉၶဝ် ပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈၵႂႃႇ ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ်လိၼ် လႄႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ငိၼ်းသဵင်မၢၵ်ႇတႅၵ်ႇၵေႃႈ ယႃႇပေတူၵ်းၸႂ်ဝႃႈၼႆ။

ယူႇတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ၽႃႇသႃႇၶႄႇ ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၵႂႃႇမႃး ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် လႄႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၽိတ်းမၢႆမီႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ႁၢင်ႈၵၢင်ႈမၢၵ်ႇမႅင်းဝႆႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႄႇတေလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၵူႈတီႈယဝ်ႉလႄႈ တေၶိုၼ်းၵူတ်ႇထတ်း ၽဵဝ်ႈသိမ်း မၢၵ်ႇမႅင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းၸႂ်ဝႃႈ မိူင်းၶႄႇ ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်းသေ မီးလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢၵ်ႇမႅင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီတူၵ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီႊ 1999 ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မီးလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ Ottawa Treaty ဢၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း မၢၵ်ႇမႅင်း လႄႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မၢၵ်ႇမႅင်းဝႆႉသေ ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ လႆႈပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ႁပ်ႉႁူႉၸွမ်း ၵၢၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈမၢၵ်ႇမႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းပီႊ 2005 ပူၼ်ႉမႃးဝႆႉယဝ်ႉသေတႃႉ ၶႄႇဢမ်ႇယွမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼၼ်ႉလႃးလႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵၢၼ်လွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႄႇဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ တႃႇၵုမ်းထိင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆသေ တႄႇဢဝ်ႁၢင်ပီႊ 2020 မႃး သိုပ်ႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းၶၢင်ယူႇယဝ်ႉ။

ၶႄႇႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇမႅင်းဝႆႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တႆး−ၶႄႇ
ၽွင်းၶႄႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် တီႈလႅၼ်လိၼ် ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇလႄႈမိူင်းၶႄႇ မိူဝ်ႈႁၢင်ပီႊ 2020

လႅၼ်လိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ မိူင်းၶႄႇ မီးတၢင်းယၢဝ်း 1,360 လၵ်းပၢႆသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၶႄႇလွမ်ႉႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼၢမ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇတင်းၼမ်၊ ၼႂ်းၵၢၼ်လွမ်ႉႁူဝ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႄႇပူၼ်ႉပႅၼ်လွမ်ႉႁူဝ်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၼင်လိၼ်တႆး မီးယူႇ (8) တီႈ ဝႃႈၼႆ။

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း Asia Times ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ႁူဝ်ႉလဵၵ်းၼႆႉ ၶႄႇတေဢၢၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ် October 2022 လႄႈ မီးၶေႃႈထၢမ်ဝႃႈလွင်ႈဢၼ်မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းႁူဝ်ႉလဵၵ်း ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ႁႃႉ၊ တႃႇႁႄႉၵင်ႈ ၵူၼ်းသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇႁႂ်ႈလၵ်ႉဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းလႆႈႁႃႉ၊ တႃႇႁႄႉၵင်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆတူဝ်သတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၵူၼ်းလၵ်ႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း တႄႉတႄႉႁႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီထၢင်ႇထိူမ်ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ The Diplomat ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းႁူဝ်ႉလဵၵ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႂ်ႈၵုမ်းၵမ် လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇတေႃႇၵၼ်တင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႆႉ မူတ်းမူတ်းသေ သင်ဝႃႈၶႄႇ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၵွႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ၽၢႆႇလႆႈၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းလၢႆလၢႆ လႄႈ ပၼ်ႁႅင်းဢီးတေႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶႄႇ ႁႂ်ႈပေႃးလီၶိုၼ်ႈၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း