ၸုမ်း HRW လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွၵ်ႈၶင်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၼမ်တိူဝ်းလိူဝ်

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 16 August 2021 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2115 ၼီႈ)ၼႆႉ ၸုမ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း (Human Right Watch) လၢတ်ႈဝႃႈ ၽွင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်း ပွၵ်ႈၵမ်း 3 တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ထုၵ်ႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း သေဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ယင်းဢဝ်ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶင်သႂ်ႇၸွမ်းထႅင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။

တင်ႈတႄႇဢဝ်ဝၼ်းထီႉ 1 February 2021 တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈတီႉၺွပ်းဢဝ် ၽူႈသၢၼ်ၶတ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ သႂ်ႇၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင် ဢၼ်မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇသေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းထိုင်ပၼ်ပၢႆးယူႇလီ ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ မီးယူႇ 600 ပၢႆယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း HRW ယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ  ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း တူဝ်ႈတင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 4,000 ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီး လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းလႆႈလီ ႁူမ်ႈပႃး ၶေႃႈမုၼ်းဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းမႂ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၼမ်လိူဝ်ၼႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်း ၵူၼ်းပဵၼ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ ဢူးၺၢၼ်ႇဝိၼ်း  ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း NLD ၵေႃႈ လႆႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်သေ လႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇသေ ထိုင်တီႈ ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 23 July 2021 ၼႆႉ လႆႈမီးပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်ပွၵ်ႈၼိုင်ႈသေ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထီႉ 9 August 2021 တီႈၶွၵ်ႈၶင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ လူႉတၢႆၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်းမီးယူႇ 12 ၵေႃႉ ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း တီႈၼႂ်း CDM လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆသေ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ မွင်ႇမွင်ႇၺဵင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းသႂ်ႇဝႆႉတီႈၶွၵ်ႈၶင် မၢၼ်းတလေးၵေႃႈ လႆႈလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 8 August 2021 သေ ထိုင် ၼႂ်းဝၼ်းထီႉ 16 August 2021 ၼႆႉၵေႃႈ ဢူးၺုၼ်ႉသူၺ်ႇ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းသၽႃး ၼႂ်းတိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႆႈလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်တိူင်းပႃႇၵိူဝ် မိူၼ်ၵၼ် ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်း HRW ယင်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ယွၼ်ႉလွင်ႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင် တိူဝ်းၼမ်ႁႅင်းဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢႃႇယုယႂ်ႇ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၵိုၵ်းတူဝ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီတူၺ်းထိုင်ပၼ်ပၢႆးယူႇလီၶဝ်လႄႈ ၵူတ်ႇထတ်းပၼ်ပႃးပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈသေ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းၼၵ်းၼႃႇသေ တေဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပွႆႇပၼ်ယူႇဝႃႈၼႆ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း