ၽိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ပဵၼ်ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်ဝႆႉ

ၸွမ်းၼင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽိင်ႈၾႃႉလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉသေ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇၼႆၸိုင် တေလႆႈႁူပ်ႉတၢင်းတုၵ်ႉၶ လူင်ယူႇၼႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးသၢႆ 11000 ၵေႃႉၶဝ် လၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉမႃးလႆႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 40 ပီၼၼ်ႉ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်  လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၽိင်ႇၾႃႉရႃႇသီႇလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ ယူႇဝႆႉၼႂ်း ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉဝႆႉယူႇ ယွၼ်ႉၼၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆႈၶဝ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ လုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈဢၼ် ၾႆးမႆႈပႃႇထိူၼ်ႇယူႇ တီႈမိူင်းဢမေႇရီၵၢၼ်ႇ ၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈယူႇတီႈ မိူင်းသူးမႃးလီးယႃး တွၼ်ႈဢိၼ်းတိတ်ႉ(Andes) သမ်ႉ ၽူၼ်ဢမ်ႇတူၵ်း လႄႈ ၼႂ်းၵုၼ်ဢေးသျႃးသမ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉလူင် ၵမ်းၵမ်း ၽတ်ႉၶဝ်ႈမႃးသေ ၾၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၽိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆ 11000 ၵေႃႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈႁူပ်ႉတၢင်း ၽိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ (1)ႁူဝ်ၼမ်ႉၵူၼ်း ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး ၊ (2)ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်ၼမ်မႃး ၊ (3)တူၼ်ႈမႆႉထိူၼ်ႇပႃႇၵေႃႈ ဢေႇၵႂႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ပႃႇမွၵ်ႉၶ ဝီႇလႅၼ်ႇလိတ်ႉပႄး လၢတ်ႈဝႃႈ လူမ်းလႅင်ႉလူင်ၵေႃႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းပဵၼ်ၼမ်လိူဝ် တိူဝ်းမႃး လႄႈ ႁၢဝ်ႉႁႅင်းမႃး ၽူၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းၼမ်သေ ပဵၼ်ဢၼ်ႁႅင်ႈလႅင်ႉဝႆႉ ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်လၢႆၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးယူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်လွင်ႈတေႇၸႃႉ ပၼ်ႁႃလူင်ၼႆႉသေ ၵူၺ်းၼႃႇယင်းပႆႇမီးၽႂ်သုၼ်ၸႂ်မႃး လွင်ႈၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸီႉၸမ်ႈၼႄဝႃႈ ပေႉသမ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၽိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇပုၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဝႃႈၼႆၵေႃႈ ၽၢႆႇတၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဝ် လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ယိုင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇႁဵတ်း တိူဝ်းလိူဝ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၼႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ တူဝ်ႇၼႄႇထရမ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရီၵၼ်ႇ သမ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်း တေထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်ႁဵတ်း ၶေႃႈလႆႈၸႂ် တီႈပႄးလိတ်ႉ လွင်ႈတႃႇလူတ်းယွမ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉလူင် လိူတ်ႇမႆႈယွၼ်ႉၽိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၶေႃႈမုၼ်း−BBC
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း 

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း