ၽေးတႆး

ယွၼ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႆလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်ယူႇ ဢၼ်မႃးပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဝႃႇတ ၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်းပဵၼ်လၵ်းလႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ပၼ်ႇတူင်ႇ ထူင်ႇထူၺ်ႈ ဢူင်ႇဢူၺ်ႈ ဢမ်ႇသုတ်းၶွပ်ႇထိုင်လႅၼ်လႆႈ ဢမ်ႇပႆႇထိုင်လႆႈယိူင်းမၢႆသုင်သုတ်း။

ၽေးတႆးဝၼ်ႈမိူဝ်ႈၼႆႉ

ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈထူပ်းႁၼ် ၽေးၶဵၼ်တႆးၼႆႉ

  1. ပၼ်ႁႃ သၢႆသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး
  2. ပၼ်ႁႃ ဝႃႇတ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း
  3. ပၼ်ႁႃ ယႃႈမဝ်းၵမ်
  4. ပၼ်ႁႃ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း
  5. ပၼ်ႁႃ ၽေးၶဵၼ် လႄႈ တၢင်းပဵၼ်။
  6. ပၼ်ႁႃ သၢႆသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး

သၢႆသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလူင် တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းယိုၼ်းယၢဝ်း ယူႇၵိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇ လုၵ်ႈၼႆႉ။ ယွၼ်ႉၽေးလၢႆၽၢႆႇလႄႈ တႃႇၽေႈၸိူဝ်ႉၽေႈၶိူဝ်းၼႆႉ ၼႃႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈလင် ၵူၼ်းၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝူၼ်ႉယၢပ်ႇတေႉတေႉ။ တႃႇၵိၼ်တႃႇယူႇၼႆႉ  ပဵၼ်ထီႉၼိုင်ႈ ယဝ်ႉ၊ ပေႃးၵုမ်ႇလႆႈၶၢႆႉပၢႆႈၼီ၊ ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵတ်းႁႃၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵုမ်ႇလႆႈၵူဝ်လႆႈႁေ၊ မီးၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁိူၵ်ႈၼၼ်ႉသေတႃႉ  ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇၶၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် လႆႈၶၢႆၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ၊ မီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ထႅင်ႈ၊ ၽေးၸပ်းၸွႆးယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆ ပဵၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ ယဝ်ႉ တႃႇတေလဵင်ႉလုၵ်ႈလဵင်ႉလၢင်းၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းဝူၼ်ႉယၢပ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဝၢႆးသေၶုၼ်မၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းတႆး ၶၢဝ်းတၢင်း 60 ပီႊပၢႆၼႆႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး တူၵ်းယူပ်ႈႁႅင်းတေႉတေႉ။

  1. ပၼ်ႁႃ ဝႃႇတ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း

ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵၢၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆ ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပၢၼ်ႈမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၼႆႉ ၼႆသေ ႁုပ်ႈလႆႈသၢမ်ပၢၼ် ပၢၼ်ပ​တေႇသရိတ်ႉ၊ ပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ၊ ပၢၼ်ၾႅတ်ႇတ​ရႄႇ တီႇမူဝ်ႇၶ​ရေႇသီႇပွမ်  (ႁိုဝ်) ပၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်။ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လိူတ်ႇမႆႈ တူၵ်းၶီ၊ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇယုင်ႈယၢင်ႈ ယူႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ တႄႇဝၢႆး သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇသုမ်းသိုၵ်းပၢႆႈၶဝ်ႈမိူင်းတႆး  1950 သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇလိုပ်ႇၶႄႇၽိူၵ်ႇ၊ မႃးပၵ်းတပ်ႉယဝ်ႉဢမ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်း တေႃႈထိုင်ဝၼ်းၼႆႉ။

ပၢၼ် 1958 လိူၼ် May 21 ဝၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတႄႇလုၵ်ႉယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမႃး၊ မီးၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸၼ်ႉလိၵ်ႈသုင် ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃးၼမ် ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပၢႆးဝူၼ်ႉတႅၵ်ႇၵၼ်လႄႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇလၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ထိုင်တီႈ ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းၵၼ် ပၢၼ်ပူၼ်ႉမႃးပီႊ 1972 ထိုင်ပီႊ 1996 (ၼႆႉပၢၼ်ၼိုင်ႈ) ထိုင်ၼႂ်းပၢၼ်ၼႆႉ ပီႊ 2017 တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် (ၼႆႉပဵၼ်ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်)။

ဝႃႇတ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆး မီးၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼမ်းၼႃႈတပ်ႉသိုၵ်း ၼႆဝႆႉၼင်ႇၵၼ်၊ ပေႃႇလသီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ယုင်ႈယၢင်ႈၵၼ်ႁႅင်းၼႆႉ 1. ၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄ ၽူႈၶဵၼ်ႈလႄႈ ဢူၺ်းလီ၊ 2. ပၼ်ႁႃၶေႃႈၼွင်ႇၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ (ၽၢႆႇၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ၵႄႈလွင်ႈၼႃႈတီႈဢွၼ်တၢင်း၊ ၽၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇဢုပ်ႇလွင်ႈၼႃႈတီႈ)။

ၼႂ်းၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈၼင်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉဝႃႇတ လွင်ႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇယွမ်းၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈသေ ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ် ၵမ်းလိုၼ်း သုမ်းပၼ်ပိူၼ်ႈ။

  1. ပၼ်ႁႃ ယႃႈမဝ်းၵမ်

ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မၼ်းယင်ႇႁၢၵ်ႈမိူၼ် သၢႆလိူတ်ႈၼႂ်းတူဝ် ၵူၼ်းႁဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် မိူၼ်ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းၵႅၼ်ႇသႃႇ Cancer မဵဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈဝႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဝႃႈ ယႃႇမဝ်းၵမ်လီ၊ တေႃႈၼင်ႇၵူၼ်းသူႇသမ်းမၼ်းၵေႃႈ ယင်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလီ။ ဢမ်ႇလီၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇတိုတ်းလႆႈလႄႈ ၵႃႈလႆႈလမ်းၸွမ်းယႃႈမဝ်းၵမ် တေႃႇသုတ်းၽဝသဵင်ႈတၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ဢဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းသေ လႆႈၶၢမ်ႇၸေးၸိမ်ႇ ၵိၼ်ၵျေႃႇမၼ်းၵေႃႈမီးယူႇ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း။ တေလႆႈဝႃႈ လၵ်းလိင်း ၸုပ်ႇၵိၼ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး။ ယႃႉၸိုဝ်ႈသဵင်ၸိုင်ႈတႆး လႄႈ လူလၢႆၵူၼ်းမိူင်းတႆး။

ဢဝ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်း တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆၵေႃႈ လၢတ်ႈလႆႈယူႇ။ ႁူင်းႁုင်ယႃႈၼႂ်းမိူင်ႈတႆးၼႆႉ မီးဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းတီႈမၼ်းၼႆ ယၢမ်ႈလႆႈႁၼ် ၼႂ်းၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၼႄလႄႈ ၸီႉၸမ်ႈပႃး ၸုမ်းၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈမၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

  1. ပၼ်ႁႃ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း

ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၼႆႉ မၼ်းၶႂ်ႈလႆႈၼင်လိၼ်မိူင်းလႄႈ ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ ၵႃႊၶၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း မၼ်းꩡင်ႇမႃး ပူၼ်ႉပႅၼ် ယႃႉယုင်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းသေ ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး ၸႅၵ်ႇၽႄ လႄႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ပၼ်သုၼ်ႇလႆႈမၢင်ပိုၼ်ႉတီႈသေ ယႃႉလွင်ႈၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈတႆးမႃး တေႃႇထိုင် ႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ ဢွၵ်ႇၸႂ်မီးပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈၸႄႈမိူင်းၽႂ်မၼ်း။ ဢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပူၵ်းပွင်လႆႈ ၼႃႈတီႈဢိတ်းဢီႈၼၼ်ႉပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ။ ပေႃးသုမ်း ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ထႅင်ႈၵမ်းၼႆႉ ၵၢမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇတႆး ယိုင်ႈၶႅၼ်းၼႃႈလဵၵ်ႉတႃၼွႆႉၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵေႃႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၼႃႇပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈတေလႆႈ ၵူမ်ႈၼွမ်းတေႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ် ႁဝ်းလႆႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်၊ ႁဝ်းသမ်ႉသုမ်းယဝ်ႉသုမ်းထႅင်ႈၼႆၼၼ်ႉ ပၼ်ႁႃၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ၽူႈၶႂ်ႈယႃႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉပဵၼ်ပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင် ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ ၵူၼ်ႇမူၺ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။

  1. ပၼ်ႁႃ ၽေးၶဵၼ် လႄႈ တၢင်းပဵၼ်

ပၼ်ႁႃ တၢင်းပဵၼ်တႄႉမိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းႁူႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ COVID-19 ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်ပၢႆးယူႇလီၶဝ် တမ်းဝၢင်းၼႄႉၼမ်းဝႆႉၼႆ ၵၢၼ်တိတ်းၸပ်းၼႆႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ မၼ်းတေၼမ်။ လွင်ႈလီမႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၶၢတ်ႇတၢင်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇတၢင်းပဵၼ် COVID-19၊ လွၵ်းလၢႆး လုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီၼႆ မၼ်းတေၽႄႈတိူၼ်းဝႆးလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး သၢႆၸႂ်ႁဝ်းလႆႈ။

ပၼ်ႁႃၽေးၶဵၼ်သမ်ႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်သေ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ ၾႆးမႆႈ၊ ယဵပ်ႇမၢၵ်ႇ၊ မၢပ်ႇမႂ်၊ ၵၢဝ်ႇၼေးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸုမ်းၼၼ်ႉၸုမ်းၼႆႉ ၼႆသေ လႆႈလူႉသုမ်းၶူဝ်းႁိူၼ်း၊ သၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တေသိုပ်ႇထူပ်းၺႃးထႅင်ႈၵႃႈႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။

သင်မႃးႁုပ်ႈတူၺ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ထူပ်းယူႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ 1. လွင်ႈၵူဝ်ႁေပၢႆႈၼီႈ၊ 2. ၽေးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်၊ 3. ၽေးယႃႈမဝ်းၵမ် သၢမ်လွင်ႈၼႆႉ တုမ့်တိူဝ်ႉတေႃႇ ဢူမုၼ်ၽုင်းငဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း တေႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယူႇ။

လွႆသွၼ်ႉ မိူင်းၼၢင်း

22 October 2021

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

 

 

 

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း