ၽွင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ တၢင်းပဵၼ် ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင်ၶဝ် ထုၵ်ႇလီယူႇၵိၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတိူဝ်းၶိုၼ်ႈတင်းၼမ်လႄႈ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းထီႉ 18 September 2020 (လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) ၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ် မီး 4,299 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၵေႃႈ တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃး မီးယူႇ 61 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 သေ ဢၼ်လူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။

မိူဝ်ႈပီႊ 2014 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မွၵ်ႈ 10.5% ၼႆႉ မီးတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင်သေ ပီႊတၢင်းၼႃႈတေႃႇမႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးငဝ်းလၢႆးတိူဝ်းၶိုၼ်ႈၼမ်မႃးထႅင်ႈယူႇၼႆ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႇ လၢမ်းၶၢတ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ်ၵိုၵ်းတူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆ ယူႇတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ မူဝ်းဝိၼ်ႉဢွင် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၽၢႆႇယႃႈယႃ မၢႆ 1 ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဝႃႈ ၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ သင်ဝႃႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယဝ်ႉ မၼ်းႁၢႆႉႁႅင်းမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်ပေႃးတေဢမ်ႇတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼၼ်ႉသမ်ႉ တေလႆႈယူႇၵိၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁူမ်ႈပႃး သင်ဝႃႈတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇလူဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သင်ဝႃႈၼႆ။

တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ မူဝ်းဝိၼ်ႉဢွင် တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ မွၵ်ႈ 60% ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၵိုၵ်းတူဝ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇသေ ပေႃးတူၺ်းၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈတၢႆ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မွၵ်ႈ 2 ပုၼ်ႈ ၼႂ်း 3 ပုၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီး တၢင်းပဵၼ်ၵိုၵ်းတူဝ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ၵိုၵ်းတူဝ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ယဵဝ်ႈဝၢၼ် ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ဢေႇလႄႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် COVID-19 မဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း တၢင်းပဵၼ် မဵဝ်းၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းတၢင်ႇဢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶဝ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇ ယွၼ်ႉၼၼ် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၽႄႈလၢမ်းယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ တၢင်းပဵၼ် ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင်ၶဝ် ထုၵ်ႇလီယူႇၵိၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင်ၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ မီးတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ယူႇႁိုဝ် ဢမ်ႇမီးၼႆၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း တူၺ်းတီႈ ႁူင်းယႃလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈယူႇသေ သင်ဝႃႈ မီးၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႄဢွၵ်ႇမႃးယူႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆၵေႃႈ ယူႇတီႈႁိုၼ်းသေ ယူတ်းယႃတူဝ်ၵႂႃႇၵေႃႈလႆႈယူႇဝႃႈၼႆ။

သင်ဝႃႈ ၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင်ၶဝ် တေလႆႈယူႇဝႆႉတီႈဢွင်ႈတီႈၵဵပ်းတူဝ် လူဝ်ႇယူႇႁင်းၵူၺ်းၼႆၸိုင် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်ယူႇ ႁႂ်ႈမီးႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်သေ မိူဝ်ႈၽွင်း ၵဵပ်းတူဝ်ယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇယူႇၼႂ်းႁွင်ႈႁင်းၵူၺ်းၵေႃႉလဵဝ် လူဝ်ႇသႂ်ႇၽႃႈတူမ်းသူပ်းဝႆႉ သင်ဝႃႈလၢတ်ႈတေႃႇၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇယူႇႁႂ်ႈယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈ 6 ထတ်းၼႆႉသေ လၢတ်ႈတေႃႇ ၵၼ် ၵိၼ်ၶဝ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈၽႄၵိၼ်ၵူၺ်းၵေႃႉလဵဝ်ဝႃႈၼႆ။

တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇဝႆႉၸႂ်ၵူဝ်ႁႅင်း သင်ဝႃႈဝႆႉၸႂ်ၵူဝ်ႁႅင်းၼႆ ႁေႃႇမူင်း Stress hormones တေၸၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼမ်သေ ႁေႃႇမူင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉတေၶိုၼ် ၵႂႃႇလူတ်းယွမ်း ပႅတ်ႈ ႁႅင်းယႃႈယႃ ဢိၼ်ႇသူႇလိၼ်ႇ ဢၼ်တေထိင်းပၼ် ထၢတ်ႈဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ လႄႈ ႁဝ်းတေၸၢင်ႈပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၶိုၼ်ႈႁႅင်းဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းတွၼ်ႈတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇၵိၼ်မိူၼ်ၵဝ်ႇလႄႈ ယႃႈယႃယဵဝ်ႈဝၢၼ်လႄႈ ယႃႈယႃႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် ဢၼ်ႁဝ်းၵိၼ် မႃးယူႇတႃႇသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵိုတ်းပႅတ်ႈ လူဝ်ႇၵိၼ်ပၼ်မိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။

ႁႅင်းလိူတ်ႈလႄႈ ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လူဝ်ႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈတူၺ်းၵူႈဝၼ်းသေ ၼိုင်ႈဝၼ်းၵူတ်ႇ တူၺ်းလႆႈသွင်သၢမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေတိူဝ်းလီလိူဝ်လႄႈ ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းဝႆႉပႃး ၼင်ႁိုဝ်ပေႃးတေၸၢင်ႈလၢတ်ႈၼႄမေႃယႃၶဝ်လႆႈ မိူဝ်ႈလူဝ်ႇၸမ်ပဵၼ် လွင်ႈယႂ်ႇမႃး လႄႈ  သင်ဝႃႈ ႁႅင်းယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 250 ဢမ်ႇၼၼ် 300 ပေႃးၼႆၸိုင် လူဝ်ႇၼႅတ်ႈၵႂႃႇႁူင်းယႃ ၼႄမေႃယႃၶဝ်ၼႆႉ လီလိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၵိုၵ်းတူဝ် တၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း ၵူၼ်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် ၵူၼ်းပဵၼ်ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈၵူတ်ႇထတ်းၸႅတ်ႈတူၺ်း ႁႅင်းလိူတ်ႈ ႁႅင်းယဵဝ်ႈဝၢၼ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇသေႇသေ ၵိၼ်ယႃႈယႃပၼ်မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇလႄႈ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၶၢတ်ႇယႃႈယႃလႃးလႃး။

လိူဝ်သေၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်ၵိၼ်ပၼ်ဢႁႃႇရ ႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ လႄႈ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢႃႇယုယႂ်ႇၼႆၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၵိၼ်ပၼ် မၢၵ်ႇမႆႉ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈဝီႇတမိၼ်ႇသီႇ၊ ထၢတ်ႈဝီႇတ မိၼ်ႇတီႇ၊ ထၢတ်ႈလဵၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ  ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ဢွၵ်ႇႁဵင်း မဵဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းႁိူၼ်းသေ ႁဵတ်းလႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ် လႄႈ ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်ထိင်းပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈတႃႇသေႇသေ ၶတ်းၸႂ်ယူႇႁႂ်ႈမီးႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ် သင်ဝႃႈမီးႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ တၢင်းပဵၼ် ၶဝ်ႈမႃးယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝူင်ႈထိုင် 3 ဝူင်ႈၼႆႉ တေၸၢင်ႈႁၢႆလီၸိုၼ်ႈၶႅၼ်းၶိုၼ်း မႃးယူႇဝႃႈၼႆ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း