ၽွၼ်းလီၵူၺ်ႈ

“ၵူၺ်ႈ” ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉဢၼ်ႁဝ်းႁူႉၸၵ်းၵၼ်လီလိူဝ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉဢၼ်ႁႃငၢႆႈ သေဢမ်ႇၵႃး ပၼ်ၽွၼ်းလီပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း ဢိၵ်ႇတင်း လုမ်းလႃးပၼ် တၢင်းႁၢင်ႈလီ တူဝ်ၶိင်းလႆႈပႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၺ်ႈၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီၼမ်တေႉတေႉ  ၵူၺ်ႈၼိုင်ႈ လုၵ်ႈၼႆႉ မီးထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်သၽႃႇဝယူႇသၢမ်မဵဝ်းသေ ၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းပၼ် ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵူၺ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေမီး ထၢတ်ႈလဵၵ်း၊ ထၢတ်ႈၶႆမၼ်း၊ ပရူဝ်ႇတိၼ်း (Protein) လႄႈ ထၢတ်ႈဝီႇတႃႇမိၼ်ႇ (Vitamin A, B1, B2, B6, B12, C) သေ မီးပႃး ထၢတ်ႈယႂ်းဢႁႃႇရထႅင်ႈ ၵူၺ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၵ်ႇမႆႉ ဢၼ်ပၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၺ်း ယင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉဢၼ်ၸွႆႈႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်လၢႆလၢႆမဵဝ်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ၽွၼ်းလီၵူၺ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်လိူဝ်သေဢၼ်ႁဝ်းယၢမ်ႈႁူႉမႃးလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ-

  1. ၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႉလီ

သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးပၼ်ႁႃတင်းၶူင်ႉၶိုတ်ႈယိူဝ်ႇ၊ သႆႈ လႄႈ ႁူင်းၶဝ်ႈ ၼႆၸိုင် ၵိၼ်ၵူၺ်ႈ ပၼ်တႃႇသေႇၼၼ်ႉ တေၸွႆႈယူတ်းယႃလႆႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၺ်ႈမီးသၢၼ်ဢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်လီ လႄႈ လၢင်ႉဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတႃႇတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းသေ ယင်းၸွႆႈ ႁႂ်ႈၽၢႆႈလႆႈလီထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸွႆႈႁႄႉၵင်ႈပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် တွင်ႉပိၵ်ႉလႄႈ လူတ်းယွမ်းယႃႇႁႂ်ႈ တွင်ႉၵႂႃႇတွင်ႉႁေႈယူႇယဝ်ႉ။

  1. ၸွႆႈယူတ်းယႃႁူဝ်ၸီးၽၢႆႇလဵဝ်

တၢင်းပဵၼ် ႁူဝ်ၸီးၽၢႆႇလဵဝ် ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၶၢၼ်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပဵၼ်တေႉ တေႉ၊ ပေႃးႁူဝ်ၸီးယူႇတႃႇသေႇၼႆ သင်ၵိၼ်ၵူၺ်ႈၸိုင် တေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပၼ် ႁူဝ်ၸီးလႆႈလႄႈ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸီးၽၢႆႇလဵဝ်လႆႈပႃး ယူႇယဝ်ႉ။

  1. ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼွၼ်းလပ်းလီ

သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၼွၼ်းလပ်းယၢပ်ႇၼႆၸိုင် ၵိၼ်ပၼ်ၵူၺ်ႈ ဝၢႆးသေၵိၼ်ၶဝ်ႈၶမ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵိၼ်ဢွၼ်တၢင်းတေၼွၼ်းၼႆၸိုင် တေၸွႆႈႁႂ်ႈ ၼွၼ်းလပ်းလီမႃးယူႇယဝ်ႉ။

  1. လူတ်းယွမ်း ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်

ၵူၺ်ႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉဢၼ်ၵိၼ်ယဝ်ႉ ၸဵဝ်းဢိမ်ႇ၊ ၼၢၼ်းတွင်ႉမႆႈ ယွႆႈငၢႆႈ  လႄႈ ၸွႆႈႁႂ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်ႈၼႆႉ ၵိၼ်ၵၢင်ၼႂ် ယိုင်ႈၶႅၼ်းမီးၽွၼ်းလီ မၼ်းတေလူတ်းယွမ်းပႅတ်ႈ ၸႂ်ဢၼ်ၶႂ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဝၢၼ် တၢင်းၵိၼ်ၸဵမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

  1. လူတ်းယွမ်း လွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉၸႂ်

မိူဝ်ႈမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၶမ်ၸႂ်မႃးၼၼ်ႉ လိူတ်ႈၼႆႉ တေပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်လိူဝ်သေၵဝ်ႇ လႄႈ ထၢတ်ႈဢၼ်မီးယူႇတီႈၼႂ်းၵူၺ်ႈၼၼ်ႉ တေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပၼ်ႁႅင်းလိူတ်ႈႁဝ်း ႁႂ်ႈလီၶိုၼ်း မိူၼ်ၵဝ်ႇ။  လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၵူၺ်ႈ ပဵၼ်ယႃလီ ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီမႃး မဵဝ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

  1. ႁူဝ်ၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်

ၵူၺ်ႈ မီးသၢၼ်ဢၼ် ၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ႁႂ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃး လႄႈ ယင်းၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူင်ႉသၢင်ႈႁူဝ်ၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်လီ၊ ၵမ်ႉၸွႆႈသဵၼ်ႈလိူတ်ႈ လႆႈလီ ယူႇယဝ်ႉ။

  1. ႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢႆတႃလီ။

ထၢတ်ႈဢၼ်မီးယူႇတီႈၼႂ်းၵူၺ်ႈၼၼ်ႉ တေၸွႆႈႁႂ်ႈ သၢႆတႃလီမႃးလႄႈ ယင်းႁႄႉၵင်ႈ ပၼ် တၢင်းပဵၼ်တႃမူဝ်း၊ တူၺ်းဢမ်ႇၸႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းမီးၽွၼ်းလီ တေႃႇၶူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်သၢႆတႃ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

  1. ၵမ်ႉၸွႆႈ ႁႂ်ႈလုပ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင်။

သမ်ႉဝႃႈ ၵူၺ်ႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉဢၼ်ဢမ်ႇမီး Calcium သေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၺ်ႈမီးထၢတ်ႈဢၼ် ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၶူင်ႉၶိုတ်ႈယိူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီလႄႈ ၼႂ်းသႆႈ ၸုပ်ႇဢဝ်ထၢတ်ႈ Calcium လႆႈလီသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလႆႈႁပ်ႉထၢတ်ႈ Calcium တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈႁႂ်ႈလုပ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

  1. ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈၸၢင်

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼႂ်းၵူၺ်ႈၼၼ်ႉ မီးထၢတ်ႈလဵၵ်းၼမ်သေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မဵတ်ႉလိူတ်ႈလႅင်ဢၼ်လီလႄႈ ၸွႆႈႁႄႉၵင်ႈပၼ် တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈၸၢင် မႃးယဝ်ႉ။ ယင်းၸွႆႈပႃး ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼၼ်ႉ မီးႁႅင်းၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃးလႆႈ လူးၵွၼ်ႇ။

  1. ၵုမ်းထိင်းပၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်

ၵူၺ်ႈ မီးထၢတ်ႈဢၼ် ၸွႆႈႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းႁဝ်းလၢင်ႉဢွၵ်ႇထၢတ်ႈၵိူဝ် ၵႂႃႇတၢင်းၽၢႆႈဢွၼ်ႇ လႆႈၼမ် လႄႈ ၸွႆႈၵုမ်းထိင်းပၼ် တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် ယူႇယဝ်ႉ။

  1. လူတ်းယွမ်း ဢၢႆသူပ်းမဵၼ်

ပေႃးဝႃႈ ၵိၼ်ပၼ်ၵူၺ်ႈ ဝၢႆးတိုၼ်ႇမႃးၵၢင်ၼႂ် ပႆႇလႆႈသီၶဵဝ်ႈၼၼ်ႉ တေၸွႆႈ လူတ်းယွမ်းပၼ် ဢၢႆသူပ်းမဵၼ်သေ ပေႃးပဵၼ်လူမ်းမႆႈၼႂ်းသူပ်းၵေႃႈ တေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းပႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်ႉၾၼ်းၵူၺ်ႈလႄႈၽွၼ်းလီဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်

ၽွၼ်းလီၵူၺ်ႈမီးၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်ၼၼ်ႉ တေယူႇတီႈ ၸိူဝ်ႉၾၼ်းၵူၺ်ႈ မဵဝ်းလႂ်မဵဝ်းၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ –

  • ၵူၺ်ႈႁွမ် – တေၸွႆႈတိုတ်းလႅၼ်းယႃႈပၼ်လႆႈလီ၊ ၽူႈယိင်း ဢွၼ်တၢင်းႁူဝ်လိူၼ် တေမႃး ပေႃးဝႃႈမီးလူမ်း တွင်ႉၸဵပ်း၊ ႁူဝ်ၶႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် ၵူၺ်ႈႁွမ်ၵေႃႈ ၸွႆႈလႆႈ ယူႇယဝ်ႉ။
  • ၵူၺ်ႈရၶႅင်ႇ – ၸွႆႈလူတ်းယွမ်း လႄႈ ႁႄႈၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈၸၢင်၊ ၸွႆႈသၢင်ႈပၼ် မဵတ်ႉလိူတ်ႈလႅင်၊ လူတ်းယွမ်းပၼ်လိူတ်ႈဢွၵ်ႇၸွမ်းၶဵဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။
  • ၵူၺ်ႈၶႆႇ- ႁွႆးဢၢတ်းၶျေႃႉ၊ ၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၢၼ်းထဝ်ႈလႄႈ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၼင်ၼၢၼ်းႁဵဝ်ႇ၊ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်ယႃႇႁႂ်ႈသႄးလ်လူႉ၊ ၸွႆႈႁႄႉၵင်ႈပၼ် သႄးလ်ၵႅၼ်ႇသႃႇ လႄႈ ၵုမ်းထိင်းပၼ် သႄးလ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈယႂ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။
  • ၵူၺ်ႈသူမ်ႈ – ယူတ်းယႃလႆႈတၢင်းပဵၼ်ႁူင်းၶဝ်ႈ၊ တွင်ႉပိၵ်ႉ၊ တွင်ႉၵႂ်ႈ၊ ၸွႆႈၶႃႈပႅတ်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႉၵႂႃႇ။

လိူဝ်သေၵိၼ်ၵူၺ်ႈတေမီးၽွၼ်းလီယဝ်ႉ ပိူၵ်ႇၵူၺ်ႈ၊ ယၢင်ၵူၺ်ႈ၊ ပီၵူၺ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၽွၼ်းလီမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။

  • မိူဝ်ႈယုင်းၶူပ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ပိူၵ်ႇတၢင်းၼႂ်းမၼ်း တႃးသႂ်ႇတီႈႁွႆးယုင်းၶူပ်းသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလူတ်းယွမ်းႁွႆးၶူမ်း။
  • ယူတ်းယႃ ႁုတ်းလႆႈ ဢဝ်ပိူၵ်ႇၵူၺ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇၸပ်းဝႆႉတီႈႁုတ်းၼၼ်ႉတႃႇသေႇ။
  • ပိူၵ်ႇၵူၺ်ႈ ၸွႆႈၶႃႈၸိူဝ်ႉမႅင်း တီႈႁွႆးမၢတ်ႇၸဵပ်းလႆႈ။
  • ယၢင်ၵူၺ်ႈ ဢဝ်ၸႂ်ႉတႃႇႁၢမ်ႈလိူတ်ႈလႆႈ။
  • ပီၵူၺ်ႈ သင်ဢဝ်မႃးၵိၼ်ၼႆ တေၸွႆႈလူတ်းယွမ်းထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈလႄႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၼူမ်း မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင် ၵိုၼ်းလီမႃး ယူႇယဝ်ႉ။

“ၵူၺ်ႈ” ၸွႆႈလူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်လႆႈသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၵူၺ်ႈၼၼ်ႉ မီးထၢတ်ႈ ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼမ်လႄႈ ပေႃးၵိၼ်ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈၼႆ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပီးမႃးလႆႈ ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ တေၵိၼ်ၵူၺ်ႈ တႃႇလူတ်းယွမ်းၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၼႆ  ထုၵ်ႇလီဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းပႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵိၼ်ၵူၺ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈ ၵူၺ်ႈလိပ်း ယွၼ်ႉမၼ်းမီးပႅင်ႈၼမ်လႄႈ ယွႆႈယၢပ်ႇသေ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႉပိၵ်ႉလႆႈ။ သမ်ႉဝႃႈ ၽွၼ်းလီၵူၺ်ႈမီးၼမ်သေတႃႉ ပေႃးၵိၼ်ၼမ်ပူၼ်ႉ လိူဝ်ႁႅင်းၼႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈပၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉတေႃႇပၢႆးယူႇလီ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵိၼ်သင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵိၼ်တႃႇပၢႆးယူႇလီ ယႃႇၵိၼ်ၸွမ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ – ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ

ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ

https://www.chiangmainews.co.

https://medthai.com

https://www.sanook.com

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း