ၾလေႃႇရီႇတႃႇ တေပွႆႇယုင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း 750 လၢၼ်ႉတူဝ်

ၼင်ႇႁိုဝ် တေလူတ်းယွမ်းလႆႈ တူဝ်ၼပ်ႉယုင်းၼႆသေ ၸႄႈမိူင်းၾလေႃႇရီႇတႃႇ (Florida) တေပွႆႇယုင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ 750 လၢၼ်ႉတူဝ်။

မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းထီႉ 24 August 2020 (လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈ ပီႊတႆး 2114 ၼီႈ) သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်းၾလေႃႇရီႇတႃႇ (Florida) ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် တေပွႆႇယုင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းယဝ်ႉ 750 လၢၼ်ႉတူဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေလူတ်းယွမ်းလႆႈ တူဝ်ၼပ်ႉယုင်း ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်တေႃႉသူင်ႇၸိူဝ်ႉမႅင်း လၢႆလၢႆလွင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၵၼ် လႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းယုင်းသေ တေဢၢၼ်းပွႆႇယုင်းၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းတေပွႆႇ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် လၢႆပီႊယဝ်ႉသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးၸုမ်းၽၢႆႇႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝိတ်ႉလွမ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးတုမ်ႉတွပ်ႇဝႃႈ သင်မီးလွင်ႈပွႆႇယုင်း တင်းၼမ်ၸိူင်ႉၼႆႉ တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးႁၢႆႉႁႅင်း တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၵူၼ်းႁဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလၢမ်းၶၢတ်ႈထိုင်လႆႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ထႅင်ႈလၢႆလၢႆၽၢႆႇၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးပၼ်ၾၢင်ႉဝႃႈ တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တေႃႇၵူၼ်းႁဝ်း ႁၢႆႉႁႅင်းလိူဝ်သေၵဝ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ယုင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉယႃႈယႃႁူတ်းၵေႃႈ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇတၢႆလႆႈယဝ်ႉ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း မၼ်းပဵၼ်ယုင်း ဢၼ်ၵူၼ်းလဵင်ႉမႃး တႃႇႁဵၼ်းႁူႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ယူႇတီႈ လၢႆလၢႆၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶူင်းၵၢၼ်ပွႆႇယုင်းတႄႉ ဢွၵ်ႇဝႃႈ လွင်ႈတႃႇတေပွႆႇယုင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၽေးတေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသင်သေလွင်ႈ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈ လွတ်ႈၽေးလီၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸင်ႇတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် ႁႂ်ႈမီးၶူင်းၵၢၼ်ပွႆႇယုင်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ် မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ် February 2020 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵၢင် တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် တေႁႂ်ႈမီးၶူင်းၵၢၼ် ပွႆႇယုင်းၼႆ လႄႈ ယူႇတီႈၶွမ်ႇပၼီႇ ဢွၵ်ႉသိထဵၵ်ႇ (Oxitec) ဢၼ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်လီဝႃႈ ပဵၼ်သုၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းယုင်းလၢႆး ႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်ၽူႈတင်းမူတ်းၼႆၼၼ်ႉသေ တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် တေပွႆႇယုင်း ၼႂ်းပီႊ 2021 ပီႊၼႃႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ပဵၼ်တီႈႁူႉၵၼ်လီယူႇယဝ်ႉဝႃႈ ယုင်းပဵၼ်တူဝ်တေႃႉသူင်ႇ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၵၼ်လႆႈငၢႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်သီႇၵႃႇ (Zika)၊ တၢင်းပဵၼ် ၶျီႇၵုၼ်ႇၵုၼ်းယႃႉ (Chikungunya) လႄႈ တၢင်းပဵၼ်လိူင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယုင်းယင်းတေႃႉဢဝ် တၢင်းပဵၼ် တီႈတူဝ်သတ်း မႃးၽႄႈလၢမ်း တီႈၵူၼ်းႁဝ်းပႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၼ်တေပွႆႇတင်းမူတ်းၼႆႉၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းယုင်း ပဵၼ်တူဝ်ၽူႈတင်းမူတ်း ပေႃးယုင်းမီးလွင်ႈ ၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸွမ်း ယုင်းတူဝ်မေး ဢၼ်မီးဝႆႉၵူႈတီႈတီႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းမူတ်းၸိုင် ယုင်းဢၼ်တေ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေပဵၼ်ယုင်းတူဝ်ၽူႈ ထႅင်ႈတင်းမူတ်းလႄႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈယုင်း ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၵႂႃႇၶူပ်းတီႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းလူင်း လႄႈ တူဝ်ၼပ်ႉယုင်းၵေႃႈ တေလူတ်းယွမ်းလူင်းပႃး ၼႆယဝ်ႉ။

လွင်ႈဢၼ်တူဝ်ၼပ်ႉယုင်း တေလူတ်းယွမ်းလူင်းလႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈယုင်းတူဝ်ၽူႈၼႆႉ မီးဢႃႇယု ႁိုင်သုတ်း 6-7 ဝၼ်းၵူၺ်း၊ ပေႃးပဵၼ်တူဝ်မႄႈသမ်ႉ မီးဢႃႇယုယၢဝ်း 1-3 လိူၼ် ယုင်းၼိုင်ႈတူဝ် ၶႆႇလႆႈ 3-4 ပွၵ်ႈ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈသမ်ႉ ၶႆႈဢွၵ်ႇ 50-300 လုၵ်ႈ လႄႈ ပေႃးပဵၼ်ယုင်းတူဝ်မႄႈ မီးဢႃႇယု 2-3 ဝၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇႁႃၵိၼ်လိူတ်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈတီႈတူဝ်သတ်း တီႈတူဝ်ၵူၼ်းသေ ပဵၼ်တူဝ်ၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈယုင်းတူဝ်ၽူႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶူပ်းၵူၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူဝ်ၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း၊ ယုင်းဢၼ်ၶူပ်းၵူၼ်းႁဝ်းသေ ၽႄႈလၢမ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းယူႇ ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ယုင်းတူဝ်မေးတင်းမူတ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ယုင်းပေႃးတေလူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်တေၸၢင်ႈ တိတ်းၸပ်းလႆႈငၢႆႈ တီႈတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူတ်းယွမ်းလူင်းၸွမ်းထႅင်ႈၼႆသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 18 August 2020 ပူၼ်ႉၼႆႉ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်းၾလေႃႇရီႇတႃႇ (Florida) ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈတူၵ်းလူင်းပၼ်ၶႂၢင်ႉပွႆႇယုင်း ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆၸိူဝ်ႉၽၼ်း 750 လၢၼ်ႉတူဝ် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီႊ ၼႆယဝ်ႉ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း