ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းၼမ်ႁႅင်း

ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ၸီႉၸမ်ႈၼႄႈဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်မီးလွင်ႈ လူႉသုမ်းဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတိူဝ်းလိူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးႁႅင်းထႅင်ႈ ဝၢႆးသေ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း (Independent Economists for Myanmar) ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ လၢႆးငၢၼ်း လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းလႄႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းယူႇ ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းၼႂ်း CDM ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇၸၢႆႇၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၸိုဝ်ႈယွၼ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း တႅမ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၼႂ်းတွၼ်ႈဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇသုတ်း ၵဵဝ်ႇလွင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼၼ်ႉဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း တီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉႁႅင်းဢီးၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်း CDM သေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၵႃႈၾႆးၾႃႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉယႂ်ႇလူင် ငိုၼ်းၶဝ်ႈဢၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းလူင်းႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈသၢမ် (March 2021) ၼၼ်ႉလိူၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လူတ်းလူင်းယူႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းပႅတ်ႇ (98%) တီႈမၢၼ်းတလေး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) လူတ်းလူင်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းၸဵတ်း (97%) သေ ပေႃးဢဝ်တူဝ်ႈတင်းမိူင်းဝႃႈၵေႃႈ လူတ်းယူႇမွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း (80%) ၼႆႉလႄႈ လွင်ႈၼႆႉတိုၼ်းဝႃႈ ဢဝ်ဢမ်ႇလႆႈသေဢိတ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ဝႃႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ၶိုၼ်းသူမ်းထႅင်ႈၼႂ်းဢၼ်သုမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မီးလွင်ႈသုမ်းငိုၼ်းတိုၼ်းသေ ပၼ်ၾႆးၾႃႉၵူၼ်းမိူင်းမႃး ထိုင်တီႈၼႂ်းပီႊ 2019 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ပေႃးလႆႈၶိုၼ်ႈၵႃႈၾႆးၾႃႉသေ တိူဝ်းၵဵပ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼႂ်းပီႊ 2020 သမ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶိုၼ်းထူပ်းၽေးတၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလလူင် COVID-19 လႄႈ လွင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶိုၼ်းလႆႈ လူတ်းၶိုၼ်းၵႃႈၾႆးၾႃႉထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈ သုမ်းဝႆႉယူႇထႅင်ႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း ၶိုၼ်ႈဢုပ်ႉမိူင်းသေ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်တေလႆႈမႃးတီႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ သီႇပုၼ်ႈၼႂ်းႁႃႈပုၼ်ႈ လႄႈ တေလႆႈဝႃႈ လွင်ႈလူႉသုမ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ ၵိုၵ်းပိုၼ်းယူႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၵေႃႈ ပႆႇမီးမိူင်းလႂ် ႁုပ်ႉလွင်ႈၸိူင်ႉၼႆဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်း IEM (Independent Economists for Myanmar) ဝႃႈ ပေႃးဢဝ်တူဝ်ၼပ်ႉဝႃႈၼႆ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼႆႉ သုမ်းယူႇဝႆႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉပီႇလီႇယၼ်ႇ (ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ) ဝႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ သင်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းယူႇၼႆၸိုင် တေႃႇပီႊ 2021 ၼႆႉသဵင်ႈတႄႉ လွင်ႈလူႉသုမ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼႆႉ တေမီးၵႂႃႇယူႇမွၵ်ႈ 2 – 2.5 ထရီႇလီႇယၼ်ႇ (trillion) ၼႆႉဝႃႈၼႆ။

တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ  ယွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတွၼ်ႈဢၼ်ၵဵပ်းငိုၼ်းၵႃႈၾႆးၾႃႉ တီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တေဝၢင်းၽႅၼ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၵဵပ်းၶိုၼ်းၵႃႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တီႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇဝႃႈၼႆသေ ၽၢႆႇတၢင်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်တႄႉ ထတ်းသၢင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တႃႇၵူၼ်းတေလူင်းၵဵပ်းၵႃႈၾႆးၾႃႉတီႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၸွင်ႇတေသႂ်ႇၵႃႈၾႆးၾႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ဢၼ်တေလူတ်းတတ်းပႅတ်ႈသဵၼ်ႈသၢႆၾႆးၾႃႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸၢႆႇၵႃႈမၼ်းၼႆၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇဝႃႈၼႆ။

Credit : Photo owner
Credit : Photo owner

လွင်ႈယၢပ်ႇထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁဵတ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးၸွမ်း ၶွမ်ႇပၼီႇသုၼ်ႇတူဝ် ( ပုဂၢလိ) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သိုဝ်ႉဢဝ်မႃးယူႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းသိုဝ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇတၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေသိုဝ်ႉဢဝ်မွၵ်ႈႁိုဝ် လႄႈ တေပၼ်ၵႃႈႁိုဝ် ၼႆတီႈၶွမ်ႇပၼီႇ ၶဝ်သေ တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ ယွၼ်ႉၼၼ် တႃႇတေလူတ်းၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၽၢႆႇတၢင်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇယၢပ်ႇယူႇဝႃႈၼႆ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေသုမ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈယဝ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼႆႉ ယင်းပူတ်းဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် 4,000 ပၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တႃႈၵုင်ႈ တီႈလဵဝ်ၵူၺ်းလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် မွၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်း (20%) ၼႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ် ပေႃးဢဝ်ၶၢဝ်းပွတ်းဝႃႈတႄႉ ၾႆးၾႃႉမွတ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇႁၢႆႉႁႅင်း သေတႃႉၵေႃႈ တႄႇဢဝ်ပီႊၼႃႈၵႂႃႇၼႆႉ လီမႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၵူဝ်ႇမၼ်းႁၢႆႉတိူဝ်းလိူဝ်မႃးဝႃႈၼႆ။

တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း

 

 

 

 

 

 

 

 

Facebook

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း