ၶၢဝ်းၵတ်း ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ်ဢုတုရႃႇသီႇၵတ်းႁႅင်းတေႉတေႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူမ်းမႆႈတီႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆးပူၼ်ႉ ဢိၵ်ႇတင်း ယၢမ်းႁူဝ်ၼႂ် ႁူဝ်ၶမ်ႈ ၵေႃႈမီးၼမ်ႉၼၢႆးလူင်းယမ်း ၵၢင်ဝၼ်းသမ်ႉလႅတ်ႇမႆႈ ႁဵတ်းၼႆသေ ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ႁဝ်း ၸၢင်ႈဢမ်ႇႁပ်ႉလႆႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆး ၵမ်ႉမႆႈၵမ်ႉၵတ်း လွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ ဢၼ်ၵတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၸိူဝ်ႉမႅင်း ဝၢႆးရၢတ်ႉ ၽႄႈလၢမ်းၼမ်ငၢႆႈ သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇယူႇလီငၢႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ်ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇႁပ်ႉမိုဝ်းၸွမ်း တၢင်းပဵၼ် ဢိၵ်ႇတင်း လုမ်းလႃးတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈၵႆႁၢင်ႇ တၢင်းပဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။
- ပွတ်ႇၵႂ်ႈ
ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၸဵပ်းယဵၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်းပႅတ်ႉထီးရီးယႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၼွင် လႄႈ သၢၼ်လေႃးလႄးဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၼႂ်းထူင်လူမ်း ဢိၵ်ႇတင်းတေၵႆႉ ဢႆ ၊ ၶီႈၸၢမ် ၊ မီးၶီႈတိူဝ်ႇ ၊ ၼႃႈဢူၵ်းသတ်ႉ ထိုင်တီႈထူၺ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇလႆႈ ၊ ၶူႈၼင်ၶူမ်း ၊ ၵတ်းသၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေၵႆႉလႆႈႁၼ် ဝၢႆးသေ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇၶၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မွင်ၶေႃႈ။
လၢႆးႁေႉၵင်ႈပွတ်ႇၵႂ်ႈ
* ငိူင်ႉဝႄႈဢၢႆၵႂၼ်းလႅၼ်းယႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႂၼ်းၾႆး
* ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈယူႇတီႈၵူၼ်းၵိုၼ်းဢုပ်ႉဢပ်ႉ
* လုမ်းလႃးႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းဢုၼ်ႇယူႇတႃႇသေႇ
* ၵိၼ်ဢႁႃႇရႁႂ်ႈၸေႉ 5 မဵဝ်း။
- ၼၢဝ်ဝတ်း
တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လႆႈၵူႈၶၢဝ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ငၢႆႈလိူဝ်တၢင်ႇၶၢဝ်း 2 ပုၼ်ႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ဝတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉၸိူင်ႉမႅင်း Virus ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တၢင်းပဵၼ်လွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ဝတ်းၼႆႉ ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း တေပဵၼ် ၶူႈၼင်ၶူမ်း ၊ ၶီႈမုၵ်ႈယွႆႉ ၊ ၶီႈၸၢမ် ၊ ၶေႃးၶူမ်း ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တေမီးပႃးလူမ်းၼၢဝ် ၊ ၵတ်းသၼ်ႇ ၊ ႁူဝ်ၶႆႈ လႄႈၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၸဵပ်းၸွမ်းတူဝ်ၶိင်း။
လၢႆးႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်း
* ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇမႆႉ ဢၼ်မီးထၢတ်ႈ ဝီႇတႃႇမိၼ်ႇ C ၼမ်
* လဵၼ်ႈႁႅင်းပၼ်တႃႇသေႇ
* ငိူင်ႉဝႄႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်
- တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ
တေမီးၾၢင်ႁၢင်ႈငၢႆးၵၼ်တင်း တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ဝတ်းယူဝ်း ꧦ သေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈတေႁၢႆႉႁႅင်းလိူဝ် လႄႈ သင်ဝႃႈပွႆႇဝႆႉႁိုင် ꧦ ဢမ်ႇယူတ်းယႃၶိုတ်းတၼ်းၸိုင် တေၸၢင်ႈမီး တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇပိူင် ပေႃႇပဵၼ်မႃးၸွမ်း ထႅင်ႈသေ ႁၢႆႉႁႅင်းထိုင်တီႈလုတၢႆလႆႈ ဢိၵ်ႇတင်း တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ဝတ်းလူင်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႉႁဝ်း ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဝၢႆးရၢတ်ႉ Influenza တီႈလွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် လႄႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၽၢင်ႁၢင်ႈ ၼၢဝ်သၼ်ႇ ၊ မီးလူမ်းၼၢဝ် ၊ ၶေႃးၸဵပ်း ၊ ၸဵပ်းၸွမ်းၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉ၊ ႁူဝ်ၶႆႈႁူဝ်မဝ်းႁၢႆႉႁႅင်း၊ မၢင်ၵေႃႉ တေၶႂ်ႈဢေႃႉၶႂ်ႈႁၢၵ်ႈ ပႃးၸွမ်းၼႆယူႇ။
လၢႆးႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ
* သမ်းယႃႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ
* ငိူင်ႉဝႄႈသေ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၶူဝ်းၶွင်ႁူမ်ႈပိူၼ်ႈ မိူၼ်ႇၼင်ႇ ၵွၵ်းၼမ်ႉ / ၽႃႈၸဵတ်ႉတူဝ် / ၸေႃႉ
* ၵႆႉၵႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉလႄႈသပျႃႇသုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ် ၸဵဝ်း alcohol သေပွတ်ႈမိုဝ်း
- တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉလူႉတီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
ပဵၼ်ယွၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဝၢႆးရၢတ်ႉသ် Rota ၵမ်ႉၼမ်တေၵႆႉထူပ်းတီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယု 5 ၶူပ်ႇ လူင်းတႂ်ႈ လႄႈ ဢၼ်ၵႆႉပဵၼ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု 6 – 12 လိူၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈ သႅၼ်းပၢၼ်ၼႆႉမီး ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ဢေႇ လႄႈ မီးဢၵျၢင်ႉယိပ်း ၶူဝ်းၶွင် တၢင်းလဵၼ်ႈ ဢိၵ်ႇဢၼ်ဝူၺ်ႇႁင်ႈ သႂ်ႇသူပ်း ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေ မီးၾၢင်ႁၢင်ႈတွင်ႉၵႂႃႇ၊ မီးလူမ်းၼၢဝ် ၊ ၶီႈႁေႈ ဢိၵ်ႇတင်းဢေႃႉဢေႃႉႁၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢမ်ႇၼၼ် တေၸၢင်ႈၶၢတ်ႇထၢတ်ႈၼမ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈ ပဵၼ်လူမ်း လိုမ်းတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လုတၢႆလႆႈၼႆယဝ်ႉ ။ သင်မီးၾၢင်ႁၢင်ႈမိူၼ်ၼင်ႇပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉၸိုင် ထုၵ်ႇလီၼႅတ်ႈၵႂႃႇႁူင်းယႃႁႂ်ႈဝႆးတီႈသုတ်း တႃႇယူတ်းယႃႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်း ။
လွၵ်းလၢႆးႁေႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်တွင်ႉလူႉတီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
* ထုၵ်ႇလီၵႆႉလဵင်ႉပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်လႅဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ႈႁုင်လႅဝ်
* ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵိၼ်ၼူမ်းမႄႈ ယွၼ်ႉဝႃႈၼူမ်းမႄႈၼၼ်ႉ မၼ်းမူတ်းသႂ် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမီးႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်တေႃႇတၢင်းပဵၼ်ၵူႈၸိူဝ်းလႆႈ
* ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မူတ်းသႂ် ဢၼ်ႁုင်သုၵ်းမႂ်ႇမႂ်ႇ လႄႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ် ယူႇတႃႇသေႇ
*မိူဝ်ႈတေႁႅၼ်းၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ် ၊ မိူဝ်ႈတေၵႂႃႇယိပ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဝၢႆးၽၢႆႈယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီ ဢဝ်ၼမ်ႉမူတ်းသႂ်လႄႈသပျႃႇသုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်းတႃႇသေႇ
- မၢၵ်ႇလႅင်
ပဵၼ်ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းဝၢႆးရၢတ်ႉ၊ ပေႃးလႆႈတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၼၼ်ႉ ႁွမ်ႁႅင်းၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းမၼ်းၼႂ်းတူဝ်ႁဝ်းတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 10-20 ဝၼ်း ဝၢႆးၼၼ်ႉ တေမီးလူမ်းၼၢဝ် ၊ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၊ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ ၊ ၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၸွမ်းတူဝ် ၸွမ်းၶိင်း လႄႈ တီႈတူဝ်ၶိင်း ၼႃႈတႃၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢွၵ်ႇတုမ်ႇၽူတ်ႉ ။ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတုမ်ႇၽူတ်ႉၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်မိူဝ်ႈမီးလူမ်းၼၢဝ်လႄႈ ဝၢႆးသေမီးလူမ်းၼၢဝ်ယဝ်ႉၵႂႃႇ 1 ဝၼ်း။ ၼႂ်းဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေမီးတုမ်ႇလႅင်ၽႄႈ လႄႈ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်မႃးတုမ်ႇၼမ်ႉသႂ်ႇ ꧦ ဢိၵ်ႇတၢင်း မီးၾၢင်ႁၢင်ႈၶူမ်းၵၢႆး ၶၢၼ်ၸႂ်ႁႅင်းဝႆႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁေႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇလႅင်
* လိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ လႄႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်းတူဝ်ၶိင်းဢုၼ်ႇယူႇတႃႇသေႇ
* သုၵ်ႈမိုဝ်း လူၺ်ႈ သပ်ႉပျႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဵဝ်း alcohol
* ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၶူမ်းၵၢႆးႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈလႆႈတႃးဢီႈယႃ ၵူၺ်းၵႃႈ ထုၵ်ႇလီဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်း မေႃယႃဢွၼ်တၢင်း လႄႈ တီႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵႅတ်းၼဵပ်ႉမိုဝ်းႁႂ်ႈပွတ်းယူႇတႃႇသေႇ။
- တၢင်းပဵၼ်ၼိူဝ်ႉၼင်ႁႅင်ႈ
ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆႉ ၽိဝ်ၼိူင်ႉၼင်တေႁႅင်ႈ ၊ ၼင်တေလွၵ်ႈ လႄႈၶူမ်းၵၢႆး ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃႇယုယႂ်ႇ ဢၼ်ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်ႁႅင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တွမ်ႇၶႆမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢေႇလူင်း လႄႈ ၸုမ်းၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ် ၽိဝ်ၼင်ၵႆႉပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉသတိတေႉတေႉ သင်ဝႃႈပွႆႇဝႆႉႁိုင်ၸိုင် တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽႄႈလၢမ်းထိုင်တီႈၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၼင်ၸဵပ်းယဵၼ်းလႆႈၼႆယဝ်ႉ။
လၢႆးႁေႉၵင်ႈၼိူဝ်ႉၼင်ႁႅင်ႈ
* ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢၢပ်ႇၼမ်ႉႁိုင်ၼႃႇပူၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸေႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇဝႆႉႁိုင်
* ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလူၺ်ႈသပ်ႇပျႃႇဢူၼ်ႈဢူၼ်ႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇသီၶီႈၶႆး
* ဝၢႆးသေဢၢပ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉထုၵ်ႇလီတႃးပၼ် ယႃတႃးတႅၵ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ (Body lotion) ၽွင်းမိူဝ်ႈၼိူဝ်ႉၼင်တိုၵ်ႉႁႅင်ႈယူႇ
* တႃးပၼ် Lip Balm ၼင်ႇႁိုဝ်သူပ်းတေဢမ်ႇႁႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမိူင်းၵူၼ်းႁဝ်းဢမ်ႇမၢၼ်ႇယဝ်ႉ ၵမ်ႉမႆႈ ၵမ်ႉၵတ်း မႆႈႁႅင်းၵတ်းႁႅင်းသေ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ငၢႆႈၼႃႇလႄႈ ႁႂ်ႈလုမ်းလႃးတူဝ်ၵၼ်ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉ ၼွၼ်းဢိမ်ႇဢိမ်ႇ တီႈဢေႇသုတ်း 1 ၶိုၼ်း 6−8 ၸူဝ်ႈမူင်း ၊ ၵႆႉၵႆႉၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ၼမ်ႉဢုၼ်ႇၵေႃႈလီ ၼႂ်း 1 ဝၼ်း ၵိၼ်ပၼ်မွၵ်ႈ 8 ၵွၵ်း ၊ တူင်ႉၼိုင်ႁႂ်ႈလိူတ်ႈလႅၼ်ႈလႆလီ၊ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ၊ငိူင်ႉဝႄႈလဝ်ႈယႃႈ ၊ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းႁႂ်ႈတူဝ်ဢုၼ်ႇဝႆႉသေႇသေႇ တေၸွႆႈႁႂ်ႈ ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ -လၢဝ်ၽွင်း
တႆးလွတ်ႈလႅဝ်း
ဢၢင်ႈဢိင် – ch9airport.com